برای توسعه‌ تئاتر پداگوژیک باید از سالن‌های نمایشی فاصله گرفت

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، حسین فدایی حسین نویسنده، پژوهشگر و مدرس تئاتر با بیان این مطلب، درباره‌ "تئاتر پداگوژیک" گفت: هرجا صحبت از همراهی «آموزش» و «تئاتر» باشد، تئاتر پداگوژیک می‌تواند کاربرد داشته باشد. این کاربرد هیچ محدودیت و مرزبندی مشخصی ندارد و شامل تمامی گروه‌های اجتماعی، رده‌های سنی و موضوعات و اهداف مختلف می‌شود. وقتی صحبت از استفاده از تئاتر پداگوژیک به عنوان ابزار در خدمت گروه‌های اجتماعی‌ است باید گفت اگر منظور ابزار آموزشی‌ است، پاسخ مثبت است. این قابلیت در تئاتر پداگوژیک وجود دارد که هر موضوع آموزشی را با هر گروه یا قشر اجتماعی و با هر میزان توان یادگیری، به کار برد.
وی تئاتر پداگوژیک را تئاتری برای عامه‌ مردم دانست و اضافه کرد: تئاتر آموزشی، برخلاف تئاتر متداول، در پی ایجاد پیوند میان تئاتر و قشر گسترده‌ای از افراد جامعه است که در سنین مختلف و در جایگاه‌های اجتماعی گوناگون قرار دارند. به بیانی دیگر می‌توان گفت تئاتر آموزشی، تئاتر عامه‌ مردم است. در حالی‌که جریان کلی تئاتر کشور ما به‌سمت تئاتری‌ است که بیشتر تئاتر خواص خوانده می‌شود. به جرئت می‌توان گفت تئاتر کشور ما در بسیاری از مقاطع و اشکال نتوانسته است در میان عموم مردم جایی باز کند و از اعتبار و جایگاه مردمی برخوردار باشد. سالن‌های اجرای نمایش ما همواره محل حضور قشر تحصیل‌کرده، اهالی هنر و در بسیاری از اوقات خود تئاتری‌ها بوده است. دلیل این امر بیش از هر چیز خود اهالی تئاتر هستند. آن‌ها به خود اجازه نمی‌دهند تئاتر را از چارچوب سالن اجرا بیرون آورده و به میان مخاطبان ببرند. ضمن این‌که صرف بیرون آمدن از سالن نمایش- مثلا مثل تئاتر خیابانی- هم به تنهایی کافی نیست.

این پژوهشگر تئاتر با اشاره به کارکرد تئاتر خیابانی به عنوان گونه‌ای از نمایشی که باید همانند تئاتر آموزشی در خدمت عامه‌ مردم باشد، اضافه کرد: در سال‌های اخیر شاهد رشد گروه‌های تئاتر خیابانی بوده‌ایم اما تئاتر خیابانی به‌شکلی که اکنون متداول است، با شکل آرمانی خود فاصله‌ زیادی دارد. تئاتر خیابانی همانند تئاتر آموزشی باید دغدغه‌ها و نیازهای مخاطبش یعنی عامه‌ مردم را بشناسد، با شخصیت‌هایی هم‌جنس مخاطبش ظاهر شود و به زبان آنان با ایشان سخن بگوید. درحالی‌که در بسیاری از موارد چنین نیست. از سوی دیگر، آنچه در دانشگاه‌ها و آموزشگا‌های تئاتر آموزش داده می‌شود، نیز بیشتر شکل متداول تئاتر است. همه‌ این‌ها باعث فاصله گرفتن تئاتر از مردم شده است و این فاصله شاید بزرگ‌ترین دلیل برای عدم توسعه تئاتر آموزشی باشد.
کارشناس واحد هنرهای نمایشی حوزه هنری استان قم همچنین تاکید کرد: برای توسعه‌ تئاتر پداگوژیک، جریان تئاتر کشور باید به سمتی برود که از وابستگی به سالن‌های اجرا فاصله بگیرد. تئاتر باید وارد محیط اجتماعی شود و با عامه‌ مردم ارتباط رودررو برقرار نماید. رسیدن به چنین شرایطی کار ساده‌ای نیست. به جرئت می‌توانم بگویم ما برای توسعه‌ تئاتر پداگوژیک به تحولی اساسی در نگرش و شیوه‌ آموزش و ترویج تئاتر نیاز داریم.
حسین فدایی حسین در پایان گفت: اگر به فلسفه‌ وجودی تئاتر پداگوژیک توجه کنیم متوجه می‌شویم که تئاتر پداگوژیک یک فرایند تعاملی میان گروه نمایشی و مخاطب است تا جایی که مرز میان این دو برداشته می‌شود و هردو یکی می‌شوند. بنابراین، یک پداگوژیست باید تفکر گروهی داشته باشد. در ارتباط با اقشار مختلف مخاطب، متناسب با توان، ظرفیت و سطوح مختلف آگاهی آنان عمل کند. او باید علاوه ‌بر آموخته‌هایش از بازیگری و کارگردانی و غیره، یک جامعه‌شناس، روان شناس و از همه مهم‌تر یک معلم و آموزش‌گر باشد و در ضمن بر نوع رفتارش با مخاطب و گروه هدف کاملاً آگاهی و تسلط داشته باشد. تئاتر پداگوژیک بیش از هر چیز بر انسانیت و روابط انسانی متمرکز است که در آن تئاتر، هدف نیست و آنچه اهمیت دارد، فرایندی‌ است که در آن، گروه اجرایی و مخاطب، با آگاهی و شناخت از خود و دیگران، تجربه‌ای آموزشی کسب می‌کنند که این تجربه می‌تواند تحولی اساسی در شخص و گروه ایجاد کند. این مهم، نیازمند ایجاد بسترهای فراوان هم در نظام آموزشی تئاتر و هم در جامعه است.