جعفریان: هنر و ادبیات نگاه جامعه به جانبازان را تصحیح کرد

محمدحسین جعفریان نویسنده، شاعر، روزنامه‌نگار و مستندساز در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری با بیان این که وقتی می‌گوییم مجروح جنگی تعریفی عام را مدنظر داریم، عنوان کرد: آن‌هایی که در جنگ مجروح می‌شوند ممکن است در جبهه شر یا خیر باشند، اما بنا بر شرایطی به آن‌ها مجروح یا جانباز گفته می‌شود.

وی تصریح کرد: عنوان جانباز را می توان به کسی اطلاق کرد که با نیت قبلی، آگاهانه و برای یک هدف مقدس، به جنگ علیه دشمن می‌رود و زندگی خود را فدا می کند تا به چیزی که به آن اعتقاد دارد، برسد. با چنین تعریفی نمی توان مجروحان جنگ جهانی دوم در آلمان را جانباز نامید؛ چرا که پیرامون این واژه نوعی تقدس وجود دارد.

جعفریان ادامه داد: عده ای به اجبار به جنگ فرستاده می‌شوند. حتی اگر این افراد در جبهه خیر باشند هم در صورت مجروح شدن نمی توان آن ها را جانباز به حساب آورد. البته یک جانباز ممکن است در جبهه های جنگ مجروح نشود و در جنگ های شهری و تظاهرات بر علیه ظالم مجروح شود و در آن صورت هم باز به او جانباز گفته می شود.

این نویسنده و شاعر کشورمان گفت: واژه جانباز گستره وسیعی دارد و همان طور که این روز به بهانه ولادت حضرت ابوالفضل العباس (ع)، سرور جانبازان جهان نام گذاری شده است، همچون شخصیت این شهید بزرگوار واقعه عاشورا از معانی والا و ارزشمندی برخوردار است.

وی درباره میزان پرداختن ادبیات کشورمان به جانباز و تشریح این واژه برای مخاطب، اظهار کرد: اگر بگوییم ادبیات کشورمان کاملا به مفهوم و واژه جانباز پرداخته است منصفانه نیست و اگر بگوییم پرداخته نشده هم بی انصافی کرده ایم.

نویسنده کتاب «در پایتخت فراموشی» با بیان این که جانبازان طی این سال‌ها از طریق ادبیات و هنر به مخاطبان معرفی شده‌اند، اظهار کرد: البته این معرفی از این جهت حائز اهمیت است که مخاطبانی که تا پیش از این با اعتقادات و نوع تفکر جانبازان کشور مخالف بودند احترامی برای این اشخاص قائل شدند. زحمتی که هنر و ادبیات کشیده است این بوده که نگاه افراد و جامعه را تصحیح کرده است. کاری که سینما و شعر و رمان کرد به مرور باعث شد که انبوهی از آدم ها که اختلاف نگاه سیاسی و اعتقادی با جانبازان داشته اند، نگاهشان تصحیح شود و به این افراد به خاطر ایثار و از خودگذشتگی شان احترام بگذارند.

جعفریان درباره ترجمه مفاهیمی همچون جانباز در آثار ادبی و تاریخ شفاهی برای دیگر کشورها نیز گفت: بسیاری از کتاب هایی که در ایران به آن ها اقبال نشان داده می شود به دلیل ترجمه شاهکار اثر است و باید توجه داشت که ترجمه در ارائه مناسب اثر و انتقال پیام بسیار موثر است. یک بخش هم رساندن اثر به مخاطب است و این که به طور مثال یک اثر در آمریکا را چه ناشری چاپ کند و چگونه توزیع کند در استقبال مخاطبان از آن تاثیرگذار است.

وی همچنین گفت: تصور می‌کنم یک دلیل عدم اقبال از آثار دفاع مقدس کشورمان در دیگر کشورها، این است که از مکانیزم درست جذب مخاطب عام در بیرون مرزها استفاده نشده است. به طور مثال، آثار ارزشمند دفاع مقدس به همین زبان فارسی در کشوری مانند افغانستان توزیع نشده است و سیستم و فکر مناسبی برای توزیع کتاب‌هایی که منعکس کننده اعتقادات ما است پیدا نکرده ایم و آثارمان را درست به دست مخاطب فارسی زبان خارج از کشور نرسانده ایم.

وی افزود: مخاطب بین‌المللی با مخاطب داخلی متفاوت است؛ در کشوری ترجمه نمایشنامه مخاطب دارد و در جای دیگر ترجمه رمان و یا شعر خواهان دارد. متاسفانه هنوز در ترجمه خیلی عقب هستیم و به همین دلیل هم رهبر معظم انقلاب اسلامی تاکید کردند که باید نهضت ترجمه در کشور راه اندازی شود.

محمدحسین جعفریان در یکی از جلسات شعرخوانی سالانه در حضور رهبر معظم انقلاب اسلامی شعری به نام «عاشقانه‌های یک کلمن» خواند که موضوع این شعر شرایط بسیار سخت جانبازان جنگ را روایت می کرد و حضرت آیت الله خامنه ای نیز پیشنهاد دادند تا این شعر انتقادی را بر سر در بنیاد شهید و امور ایثارگران نصب کنند.