حوزه هنری آموزش منتخبین تعزیه را جدی بگیرد

هنوز کسی نیامده است نه خبری از مستمع هست و نه کسی برنامه ای اجرا می کند مرد جوانی از گوشه چادری بیرون می آید  کلاهخود جنگی ! با پره های قرمزدر دست دارد،اینجا محل اجرای یکی از گروههای منتخب تعزیه است که قرار است تا ساعتی دیگر به اجرای یکی از مجالس تعزیه بانام شهادت حسین(ع) بپردازد، گروه منتخب چترود که متشکل از روستاهای سرآسیاب ،ده زیار ،هوتک وچترود است و قرار است مجلس شهادت را همزمان با سالروزشهادت امام موسی بن جعفر(ع) اجرا کنند.

 

چند ردیف صندلی پلاستکی و محیطی که شبیه به همه چیز است الا اجرای یک گروه هنری!!!

مسئولیت گروه با آقای ثاراله انکوتی است که خودش نیز در مجلس تعزیه نقش اشقیا خوان(مخالف خوان ) را دارد، وی در گفتگو با خبرنگار ماهان نیوز می گوید:گروه منتخب چترود برای هراجرا حدود 25نفر رانیاز داردوالبته برخی مجالس نیروی بیشتری بیش از این تعداد را در صحنه یا پشت صحنه می طلبد.

وی ادامه می دهد: نمی توانیم این نکته را کتمان کنیم که گروههای تعزیه ای که در کرمان داریم بویژه گروههای منتخب ، لباس و امکانات خوبی برای اجرا دارندولی عمده مشکل این گروهها نداشتن سیستم مناسب آموزشی است.

انکوتی می گوید:هرهفته برنامه تمرینی داریم و هر یک از اعضا از یکی از روستاهای یاد شده به بخش چترود می آید و مجالس مختلف را تمرین می کنیم گروه ما جز گروههای قوی و منتخب استانی و کشور در اجرای برخی تعزیه هاست.

گروههای کرمانی در نجف و کربلا و دیگر کشورها اجرا داشته اند

وی از جمله اجراهای گروه را در سطح بین المللی در کربلا و نجف دانست وگفت:در نجف اشرف مجلس علس اکبر و حضرت عباس را داشتیم و در یک سفر که به کربلا مشرف شدیم اجرای مجلس رقیه،تعزیه بازارشام و مجلس حضرت عباس را داشتیم.

مسئول گروه تعزیه منتخب چترود افزود:تفاوت گروه ما با دیگر گروهها این است که تمام اعضای گروه ما در همه نقش ها قابلیت بازی را دارند و در صورت نبود یک نفر از اعضا دیگری برای بازی در آن نقش آماده است.

وی یکی از کمبودهای اغلب گروههای تعزیه استان کرمان را نبود گروه موزیک منحصر به ان گروه را یکی از عمده مشکلات گروهشان ذکر کرد و افزود:برخی از گروهها خود نوازنده موزیک دارند اما گروههایی مثل گروه ما بدلیل نبود آموزش های لازم در حوزه هنری یا مرکزمشابه آن هیچ نیروی آموزش دیده ای ندارند.

موزیک ناساز تعزیه را چه کسی کوک میکند؟

هنر تعزیه هنری آئینی و متعلق به نسلهای گذشته است از زمانی که در تکیه دولت تهران نیز گروههای تعزیه اجرا می کردند و مردم را به وجد آورده ، یا اجراها با اشک مردم در سوگ شهادت امام و یارانش در کربلا به پایان می رسید.

ثاراله انکوتی جوان است و این هنر را از پدرخویش که اتفاقا امشب در اجرای گروه حضور دارد به ارث برده است و این ارث پذیری از خصوصیات تعزیه است.

انکوتی کوچکتر برخی از مشکلات تعزیه منتخب چترود را در نبود آموزش های لازم برای گروههای موزیک تعزیه که از رکن های تعزیه است و کمبود بودجه برای خرید اقلامی چون زره،کلاهخود، و دیگر تجهیزات تعزیه می داند و ادامه می دهد: تعزیه ترکیبی از چند هنر است ، تئاتر، موسیقی ،نوعی رزم مردانه ، آواز ودیگر هنرهاست که از دیگر ویژگی های این هنر بعد تربیتی آن است اغلب مخاطبین ما نوجوانان هستند و معمولا علاقه زیادی به صحنه های رزم دارند و چون گروه ما در اجراهایی مثل امشب از وجود اسب نیز استفاده می کند قطعا برای آنان لذت بیشتری دارد .

وی اظهار داشت: بعد تربیتی مهم تعزیه هم ایستادن به نماز در میدان جنگ در حین شهادت امام ، یا در هرساعتی که اذان باشدآن هم در میدان رزم یا در اجراهای تعزیه است،  گروه خود را موظف می داند با برپایی این امر واجب فرهنگ ساز نماز اول وقت باشد.

حرف برای گفتن زیاد دارد از اینکه هیچ حمایت معنوی توسط ارشاد از آنان صورت نمی گیرد ، یا اینکه حوزه هنری بودجه و برنامه خاصی برای آموزش گروههای تعزیه بویژه موسیقی تعزیه نداردومشکلاتی از این قبیل زیادند که وی ترجیح میدهد چیز بیشتری نگوید.

جمعیت کم کم زیادتر می شود چندین پسرنوجوان روی صندلی ها نشسته اند سر وصدای چند پسر بگوش می رسد ردیف جلویی ها از افاغنه ساکن در محل هستند و گروه عقبی از ایرانیها بحث برسر شیطنت یک پسربچه است که سنگریزه ای پرتاب کرده و...که با میانجیگری دو پسردیگر خاتمه می یابد.

یکی از اسبها را در میانه میدانه می چرخانند و توجه همه پسرها به وی جلب شده می پرسم از اسب خوشتان می آید پسرک افغانی می گوید: آره اینجا هرشب نمایش است درباره کربلا اسب هم دارند .

چیز زیادی از تعزیه نمی داند در حالی که کشور افغانستان نیز یکی از کشورهایی است که مدعی به ثبت رساندن تعزیه در لیست یونسکو بنام خود را داشت.
پسرایرانی از پشت سر می گوید: امشب تعزیه شهادت امام حسین است .

آقای میراحمدی یکی از اولیا خوانهای گروه است جوان رشیدی که به گفته خودش 22ساله است اما بیش از سن خود بنظر می رسد، قرار است در مجلس امشب نقش امام حسین(ع) را بخواند.

وی با دلی پر ازبرخی بی توجهی ها می گوید: تعزیه یکی از هنرهایی است که اصلا توجی به آن نمی شود حتی با وجود آنکه سوگواره هم در استان یا کشوری برگزار می شود کسی جایزه نفر اول یا هزینه رفت و آمد گروه را نمی پردازد در کنار آن مظلوم ترین هنرمندان هنرمندان تعزیه هستند که در استان کرمان افتخاری کار می کنند.

وقتی کسی ما را نمی بیند نتیجه می گیرم تعزیه در کرمان غریب است
این هنرمند ادامه می دهد:وقتی برای برگزاری تعزیه نیاز باشد خودمان تمام داربست ها را ببندیم و حدود یک ماه اینجا کار کنیم از سوی دیکر هیچ مسئولی هنرما را نمی بیند بجز رئیس حوزه هنری که گهگاهی کارهای ما را از نزدیک میبیند، نتیجه می گیرم که تعزیه در کرمان غریب است.

میراحمدی که علی رغم سن کمش با بزرگانی چون اسماعیل محمدی بزرگ اشقیا خوان ایران یارضا حیدری در تعزیه بحرالعلوم و مرحوم رضامشایخی تعزیه خوانی کرده است ادامه می دهد: در گروه منتخب چترود تنها نبود دسته موزیک ما را آزار میدهد و ما مجبوریم برای همه مجالس مان با دیگران هماهنگ کنیم و مقداری وجه نقد بپردازیم تا بدون موزیک نباشیم چرا که موزیک یکی از اصلی ترین ابزار تعزیه است.

ترومپت نام سازی است که با هرقالب صدایی و هر نوع بیانی می تواند هماهنگ شود، اولیا خوان گروه با تاکید براین جمله می گوید:تمام اساتیدآواز ایران اعتقاد دارند که موسیقی سنتی ایران را تعزیه زنده نگه داشته است این در حالی است که در کرمان با وجود تعداد گروههای زیاد 4ترومپت زن خوب داریم و بقیه در حد بسیار کم از موسیقی تعزیه می دانند ونیاز به آموزش دارند.

اغلب تعزیه خوانها تک نسخه خوان هستند

وی از دیگر مسائل گریبان گیر تعزیه راعدم توجه مردم به تعزیه دانست وگفت: برای مردم تعزیه در همان ایام محرم تعریف شده در حالی که ما اگر بخواهیم اجرا داشته باشیم برای هر روز سال یک مجلس تعزیه داریم ،از سوی دیگرتعزیه خوانهای شش دانگی که بتوانند همه مجالس را بخوانند و تمام دستگاهها را بشناسند کمتر در کرمان داریم و اغلب تک نسخه خوان هستند که اگر بزرگان آموزش می دادند شاید می شد در این بخش پیشرفت داشته باشیم.

محمد مهدی میراحمدی به نکته جالب اما غم انگیزی اشاره می کند: کرمان تنها استانی است که تعزیه خوانهایش افتخاری کار می کنند وکار بیشتر هیئتی اداره می شود در حالی در تهران و اصفهان و یا دیگر شهرها تعزیه خوانها عضو انجمن تعزیه هستند و قراردادی کار می کنند.

گروه موزیک نیز در جای خود مستقر شده اند پسرجوانی که حدود 20سال دارد و دو پسربچه نوجوان قرار است اجرای تعزیه را با سازهایی چون ترومپت ، دهل و طبل ریزهمراهی کنند.

محمد درویش پور ترومپت زن گروه است ساز اصلی تعزیه نیز همین ساز است که ظاهری چون شیپور دارد.

وی می گوید:شیپور و ترومپت بیشتر برای تعزیه بکار می رود و این دو ساز باید با تمام بخش های تعزیه هماهنگ باشند.

آموزش موسیقی تعزیه از طریق نوار کاست!

وی موزیک تعزیه را زیرنظرآقای نخعی آموزش دیده و جالب اینکه نخعی نیز این موزیک تعزیه را با استفاده از نوارکاست از اساتید موزیک تعزیه آموزش دیده است.
وی ادامه می دهد: گروه موزیک باید در تمام قسمت های تعزیه تمرکز داشته باشد با اولیا خوان یا اشقیا خوان نوع صدای موسیقی فرق می کند از سوی دیگراعضای گروه موزیک نیز اگر چه مقداری پول برای هرکار می گیرند اما آنقدر زیاد نیست که بشود اسم برد.

وی با اشاره به اینکه موسیقی تعزیه تاثیر تعزیه برمردم به ویژه جوانترها را زیاد می کند اظهار می دارد: سازترومپت بیشتر در ژاپن و آمریکا کاربرد دارد در ایران هم اغلب در همین تعزیه ترومپت استفاده بیشتری دارد تا دیگر اجراهای موسیقی .

وی سنگین ترین موسیقی تعزیه را که گروه موسیقی را پرکار میکند تعزیه حر می داند.

گروه آماده شده است برای اجرای مجلس شهادت حسین (ع)زنان و مردان زیادی نیز در این فاصله در اطراف میدان روی صندلی ها جای گرفته اند تا تعزیه را از نزدیک ببینند اغلب نوجوانهایی هستند که با دیدن چند اسبی که متعلق به رزم نوردان هستند چشمشان درشت تر شده است.

حضور چند مخالف خوان در میدان با اسب و سرو صدای اسبها و رجز خوانی مخالف خوان و امام همه را به سکوت واداشته است.

دهل نماد رزم و جنگ و نماد ورود شمر به کربلاست

یکی از تعزیه خوانها در حاشیه برایم می گوید: نماد شمر در کربلا دهل بوده است ووقتی وی با سپاهش وارد کربلا می شده است دسته ای بزرگ دهل زن با وی بوده اند که این ساز اکنون برای بخش های رزم و جنگ تعزیه کاربرد دارد.

چند کودک در پشت صحنه نمایش درحال لباس پوشیدن هستند پسرکوچکی که بیش از 3سال ندارد نیز قرار است نقش دخترک کوچک حسین(ع) را اجرا کند بعدا می فهمم پسر مسئول گروه است که علاقه عجیبی به تعزیه دارد یکی از پیشکسوتان گروه نیز روی صندلی نشسته است به نظر معین البکا(کارگردان) یا بزرگتر گروه است وقتی خودم را معرفی می کنم متوجه می شوم پدر مسئول گروه است پس درست است می گویند تعزیه هنر خانوادگی هم هست، سه نسل متفاوت از پدر و پسر تا نوه در یک برنامه تعزیه کنار هم هستند.

اگر دولت به کمک تعزیه بیاید از قالب هنرمردمی بیرون می آید

هوشنگ انکوتی با اشاره به اینکه تعزیه هنرمردمی است هرحمایتی از طرف ادراه های دولتی را رد می کند و می گوید: از همان قدیم ما دست نیاز به طرف مردم دراز می کردیم چرا که این هنر مخاطب خاصش مردم کوچه و بازار هستند و همین علاقه آنها تاکنون این هنر را زنده نگه داشته است.

وی ادامه می دهد: البته تعزیه چندین سال درپشت پرده بود و با توجه به شرایط خاص برخی علما جایز نمی دانستند اجرای آن را تا اینکه حضرت امام از این هنر برای نمایش حماسه های مذهبی و ملی استقبال کردند و حتی مقام عظمای ولایت نیز براین هنر تاکید دارند.

هوشنگ انکوتی می گوید: خوشبختانه علی رغم تلاش کشورهایی چون هند ، پاکستان ، عراق و حتی افغانستان که این هنر را دارنداین کشور ایران بود که با کمک آقای موسوی موفق شد تعزیه را به ثبت یونسکو برساند.

وی اظهار داشت: اغلب تعزیه ها براساس نسخه های میر عزا خوانده می شوندو نت برداری می شود تا نقش های مختلف مشخص شوند البته برخی تعزیه خوانها با خلاقیت خود از شعر حافظ یا دیگر اشعار شعرای بزرگ در کنار نسخه های خود استفاده می کنند که کار جالبی است.

وی لزوم توجه به آموزش گروههای تعزیه به ویژه در بخش موسیقی را مهم می داند و ادامه می دهد:گلایه ای که داریم اینکه در معاونت های هنری شهرداری ها یا حوزه هنری کسی باید باشد که بانی کمک و حمایت معنوی از تعزیه خوانها باشد که متاسفانه چنین حمایت هایی نداریم.

تعزیه خوانها و علاقمندان به تعزیه باید زیرنظر حوزه هنری آموزش جدی ببینند

انکوتی بزرگ خوشبین است که با توجه بیشتر مسئولین تعزیه نیز از این حاشیه ای بودن بیرون بیاید و مانند دیگر هنرها جدی گرفته شود وی تاکید می کند:هرکسی مخصوصا قاری قرآن باشد و صوت خوبی داشته باشد می تواند در گروههای تعزیه  کار کند ولی نیاز به آموزش دارد که در غیاب آموزش های حوزه هنری خودمان این افراد را براساس نسخه های مختلف آموزش می دهیم.

تعزیه خوانی ادامه دارد تعدادی کودک را لباس بلند پوشانده اند با تاج های خاصی که نشان دهنده بهشتی بودن این افراد دارد قرار است در یکی از بخش ها حوریان به کمک حسین (ع) در کربلا بروند و این کودکان ازاکنون با این نقش محوری و ذوق زدگی خاصی که از دیدن صحنه دارند شاید بزرگ اولیا خوان و اشقیا خوان این استان شوندبه شرط آنکه دستی برآوریم زآستین همت و این همت را حوزه هنری با تدوین برنامه آموزشی مدون براساس کارهایی که در سطح کشور می شود انجام دهد.

همه می دانند حوزه هنری بودجه زیادی برای حمایت از گروهها ندارد اما قطعا با توجه به مردمی بودن تعزیه و نبود بودجه خاص در این هنر بایستی با آموزش های حوزه هنری متون تعزیه را اصلاح و نیروهای جدید را آموزش دهند تا برمبنای صحیح تعزیه خوانهای نسل های بعدی را پرورش دهیم.

کارم تمام شده است من هم مانند دیگر نوجوانها محو تماشای اسبها شده ام اسبهای شکیل و زیبایی هستند واگر در میدان مسابقه بدهند شاید مهارکردنشان سخت باشد اما چند پسرجوان همیشه نزدیک این اسب سواران هستند تا به محض سخت شدن کنترل اسب توسط بازیگران تعزیه، اسب رامهار کنند.

چند زن در گوشه ای از صحنه ، وقتی تعزیه خوان زینب دست برگردن اولیا خوان امام حسین (ع)دارد  گریه می کنند چند مرد نیز آن سوتر چشمهایشان نمناک است صحنه وداع اما با اهل حرم است و مردم همه به احترام حسین و اهل بیتش سکوت کرده اند.

مرضیه السادات حسینی راد

منبع:ماهان نیوز