دشمن مردم

ایبسن

سده نوزدهم میلادی ،آغازگر تحولات و پیشرفت های گسترده ای در عالم تئاتر بود که به نوعی در وضعیت امروزی تئاترنمود آن مشهود است ، یکی از اشخاصی که تفکرات و آثاراو باعث شد تا تئاتر جهان وارد وضعیت متفاوتی شود و اورا پدر تئاترنوین  می شناسند کسی نیست جزء هنریک یوهان ایبسن ، نمایشنامه نویس نروژی ، او که در سال 1828 متولد شد ، با نوشتن نمایشنامه های متعدد توانست سبک رئالیسم (واقعگرائی اجتماعی ) را به نقطه اوج خودش برساند و نوید بخش دوران تازه ای در تئاتر باشد از نمایشنامه های او که عموما به فارسی ترجمه شده می توان به اشباح ، خانه عروسک ،مرغابی وحشی ، استاد معمار ، رسمرس هلم ، جان گابریل بورکمان ، رستاخیز ما مردگان ، دشمن مردم و... اشاره کرد ، که اکثریت آثار او توسط گروههای ایرانی در نقاط مختلف کشور اجرا شده است به جزء کرمان !!!، ایبسن در آثارش به روابط شخصی و همچنین به روابط فرد و اجتماع می پردازد و با نگاهی موشکافانه و دقیق که به قول  اسکار براکت -نویسنده کتاب تاریخ تئاتر جهان – که از این رهگذردر پی افشا کردن تضادهای میان وظیفه فردی ووظیفه نسبت به دیگران است. مثلا در نمایشنامه اشباح خانم آلوینگ دیر متوجه می شود که زندگی خودرا به خاطر ادای وظیفه افراطی نسبت به دیگران تا مرز نابودی کشانده است. البته در تعدادی دیگر از آثارش قهرمان داستان او به دنبال توهم های شخصی خود به خوشبختی دیگران لطمه می زند و در پایان به خودش هم آسیب می رساند ، دشمن مردم که از آثار شاخص او می باشد ،داستان آن در باره پزشکی است به نام دکتر توماس اشتوکمان است که در شهری که به خاطر آب های معدنی اش مشهور است به طبابت مشغول است و در ضمن مسئولیت نظارت برحمام ها و چشمه های آب معدنی برعهده او است  که توسط برادرش که شهردار می باشد برپا شده ، و از این جهت زندگی آرام و مطلوبی را دارد ، اما ناگهان متوجه می شود که آب حمام ها آلوده است و سلامت مردم را تهدید می کند و می خواهد به وسیله نشریات مردم را از این مسئله آگاه کند ، اما مسئولین شهربا این دلیل که زندگی و حیات شهر بستگی به توریست هائی دارد که به خاطر آب های معدنی به این شهر می آیند به طرق مختلف  تلاش می کنند اورا از این کار باز دارند ، در مقابل دکتر اشتوکمان هم تلاش می کند مردم را از خطرات آب های آلوده آگاه سازد ، اما مردم شهر با او مخالفت نموده و اوکه تا روز قبل مورد ستایش مردم بوده بد خواه و دشمن مردم خوانده می شود و چنان با او رفتار می کنند که راهی جزء رفتن از آن شهر برایش باقی نمی ماند ، دکتر اشتوکمان تصمیم می گیرد از شهر برود و مردم رابه حال خود رها کند اما در اثر واقعه ای که پیش می آید برآن می شود در زادگاه خود بماند و به تنهائی مبارزه کند. هنریک یوهان ایبسن در 1906 در گذشت اما تاریخ تئاتر جهان را در افقی بلندپروازانه قرار داد .

نویسنده : بابک دقیقی