دغدغه بیان حقیقت خانواده روی پرده سینما

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، نمایش تصویر خانواده در فیلم های سینمایی و در اصل چگونگی تصویر کردن خانواده ها در فیلم ها موضوعی است که گاه مورد انتقاد قرار می گیرد و منتقدان ادعا می کنند آنچه به عنوان کانون خانواده ایرانی روی پرده سینما می رود و یا موضوعاتی که در مورد بخش از جامعه روایت می شود گاه متناقض با واقعیت های موجود است.

از یک سو ارائه تصویر غیرواقعی از خانواده موضوع مورد انتقاد است و از سوی دیگر سینماگران به این مسئله معتقد هستند که خطوط قرمز موجود در جامعه مجال بیان واقعیت های موجود در دل خانواده ها را فراهم نمی کند.

در این میان آنچه به عنوان راهکار کلی سینماگران بیان می شود وفاداری به واقعیت های آن بخشی است که امکان بیان آن در فیلم ها وجود دارد.

موضوع تصویر کردن خانواده ایرانی در فیلم های ایرانی در گفت و گو با تعدادی از فیلمسازان و سینماگران دغدغه مند در مورد مسائل اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. مهدی صباغ زاده، سعید ابوطالب، عبدالله باکیده و ابراهیم فروزش در گفت و گو با پایگاه خبری حوزه هنری دیدگاه خود را در این زمینه بیان کردند.

صباغ زاده: رعایت اخلاق در فیلم های ایرانی شرط است

مهدی صباغ زاده سینماگری است که یم توان خطی از بیان حال و هوای خانواده های ایرانی در آثار او مشاهده کرد. این سینماگر درباره تصویر خانواده ایرانی در فیلم های سینمایی گفت: «خانواده در جامعه ما ارزش و جایگاه بالایی دارد و بسیار حائز اهمیت است. بر همین اساس است که در فیلم های سینمایی ما همواره رعایت اخلاق مورد توجه بوده و نگاه انسانی غلبه داشته است، به طوری که می توان گفت سینمای ما بر همین بستر پیش رفته است.»

او ادامه داد: «به دلیل توجه ویژه به این نکات در آثار سینمایی، فیلم هایی با موضوع خانواده جایگاه خود را در داخل و خارج از کشور به دست آورده اند.»

این کارگردان با اشاره به برخی فیلم ها که در چارچوب یاد شده به خانواده نپرداخته اند، گفت: «گاه در برخی فیلم ها می بینیم نگاهی کم توجه به اخلاقیات در خانواده دارند و چندان برای کانون خانواده ارزشی قائل نیستند، در این وضعیت براساس چند فیلمی که اینچنین ساخته شده اند نمی توان کلیت تصویر خانواده را در سینمای ایران زیر سئوال برد.»

ابوطالب: سینما سلیقه ساز است

سعید ابوطالب نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و مستندساز نگاهی به تصویر کردن خیانت در فیلم های ایرانی دارد. او در این زمینه گفت: «بیش از آنکه سینما موظف است تصویری از فرهنگ موجود در جامعه و خانواده ها بسازد، خودش سلیقه ساز و فرهنگ ساز است. با وجود آنکه قصه و داستان فیلم ها ریشه فرهنگی دارد و از دل تعاملات اجتماعی و خانوادگی در می آید، اما همراه خود فرهنگ جدیدی را هم می سازد.»

او ادامه داد: «مشکل ما در سینمای ایران این نکته است که قصه ایرانی نداریم و زمانی که می خواهیم ملودرام و یا کارهای کمدی بسازیم و یا حتی در مورد موضوعات جنگ شاهد کپی برداری از نمونه های خارجی هستیم. وجود مشکل نبود قصه ایرانی موجب بهره گیری از عناصر موجود در سینمای غرب همچون چند همسری و خیانت و جنایت می شود.»

ابوطالب اظهار داشت: «به دلیل وجود برخی خط قرمزها در سینمای ما پارامترهایی از این دست برای ایجاد کشش بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا به هر حال موضوع جذب مخاطب در سینما و بازگشت سرمایه اهمیت زیادی دارد و طرح موضوعاتی از این دست روشی برای جذب بیشتر تماشاگران است.»

باکیده: فیلمساز متعهد به تمامی ابعاد مسائل خانواده می پردازد

عبدالله باکیده کارگردان فیلم سینمایی «پوتین» تصویر خانواده ایرانی را در آثار ایرانی چنین تحلیل کرد: «گاه در فیلم‌های سینمایی‌مان به ارائه تصویری واقعی از وضعیت خانواده‌ها نزدیک شده‌ایم و گاه از این واقعیت فاصله گرفته‌ایم. نیک‌اندیشی و بداندیشی در مورد خانواده‌ها اغلب به صورت اغراق شده در فیلم‌ها نمایش داده شده است.»

او ادامه داد: «از فیلم «مترسک» در اوایل انقلاب تا «گل‌های داودی» و تا فیلم‌هایی که این روزها در مورد سینما ساخته می‌شوند، گاه فیلمسازان ما سراغ بیان واقعیت و امید دادن در فیلم‌هایشان رفته‌اند و گاه از مشکلات سخن گفته‌اند که به اعتقاد من در هر دوی این زمینه‌ها ما نمونه زیادی از فیلم‌هایی نداریم که علاوه بر بیان واقعیت‌های زندگی سراغ ارائه راهکار رفته باشند؛ مسئله‌ای که در فیلم‌های ژاپنی و یا تعدادی از فیلم‌هایی که در دیگر کشورهای آسیایی صاحب سینما مشاهده می‌شود.»

باکیده دلیل دور بودن سینمای ایران از طرح واقعیت‌های موجود در خانواده را چنین تشریح کرد: «حریم خانواده‌‌های ما به گونه‌ای است که به سادگی نمی‌توان به آن نزدیک شد و مصائب و مسائل موجود را مطرح کرد، همواره امکان بررسی همه جانبه موضوعات وجود نداشته است و بر همین اساس با شخصیت‌های کاملا مثبت یا کاملا منفی روبرو بوده‌ایم و این منجر به تولید فیلم‌های بدبینانه یا خوشبینانه شده است.»

او همچنین درباره تصویر کردن مسائلی چون خیانت در فیلم‌های سینمایی گفت: «اگر فیلمسازی متعهد به اخلاقیات اجتماعی و خانوادگی باشد باید به تمام مسائل موجود در خانواده‌ها بپردازد؛ جرئی از این مسائل انحراف زنان و مردان در خانواده است.»

این کارگردان ادامه داد: «اینکه صرفا بگوییم یک زن یا یک مرد در شکل‌گیری این انحراف مقصر هستند و یک سویه به قاضی برویم، قطعا ناشی از یک نگاه کارشناسانه درست نیست. اگر قرار است بحث خیانت در خانواده‌ها نمایش داده شود باید علت و معلول نیز به درستی بیان شوند.»

فروزش: فیلمساز موظف به ارائه تصویر صادقانه از خانواده ها است

ابراهیم فروزش که همواره در آثار سینمایی خود سراغ موضوعات انسانی، کودکان و البته کودکان در درون خانواده رفته، در مورد شکل گیری تصویر خانواده در فیلم های سینمایی گفت: «نگاه به خانواده ها در فیلم ها می تواند به صورت مستندوار و یا ایده آلیستی باشد اما اگر قرار است نگاهی مستندگونه به خانواده ها داشته باشیم باید مطالعه و تحقیق کافی صورت بگیرد، زیرا هرکس نمی تواند براساس چاردیواری که در آن زندگی می کند درباره کلیه خانواده و فضای موجود در آن ها اظهار نظر کند.»

او ادامه داد: «شرایط اقلیمی و جغرافیایی و سنت هایی که در هر منطقه وجود دارد می تواند روی تصویر ارائه شده از خانواده ها تاثیر بگذارد. یک نمودار کامل از خانواده های ایرانی براساس تحقیقاتی کامل می تواند در فیلمی ترسیم شود.»

فروزش درباره نقش سینما برای تصویر کردن مشکلات موجود در خانواده ها گفت: «همواره سینما مشکلات موجود در خانواده ها را مطرح می کند؛ اما باید به این مسئله توجه داشته باشیم که سینما می تواند بیماری را تشخیص دهد، اما تجویز دارو و درمان وظیفه سینما نیست. فیلم ها می توانند مسائل و مشکلات را نشان دهند و حالا هر کسی به زعم خود برداشتی از موضوع مطرح شده داشته باشد. تحلیل و بررسی موضوعات اجتماعی در خانواده و تاثیر متقابل آن بر جامعه می تواند در فیلم های ما اتفاق بیافتد.»

او همچنین در پاسخ به این پرسش که سینمای ایران دین خود را نسبت به خانواده ها و ارئه تصویر درست از آن ها ادا کرده است، گفت: «من به عنوان فردی که به صورت اتفاقی تقریبا تمامی فیلم هایم در فضاهای غیرشهری بوده، تلاش کرده ام فضای کارهایم با انگاره های ذهنی مطابقت داشته باشد. ارائه تصویر صادقانه از خانواده ها که براساس شناخت امکانپذیر خواهد بود یکی از مهمترین وظایف فیلمسازان است.»