دفاع نوباوه از حوزه هنری/ سینمای ما نقشه راه ندارد

بیژن نوباوه عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی شامگاه جمعه 27 مردادماه همراه با سیدجمال ساداتیان تهیه‌کننده سینما میهمان برنامه زنده «هفت» در میزگرد اخلاق و سینما بود. بحث را ساداتیان شروع کرد: سینما در حوزه اخلاق تعاریف خاص خود را دارد، در دهه 40 اروپا سینمای نئورالیزم شکل گرفت، در این آثار مسائل اجتماعی مطرح می شد و سینما آینه جامعه بود، بعضی از این آثار در زمان خود انگ سیاهنمایی خوردند، اما این جریان ادامه پیدا کرد و کامل شد و بسیاری از این آثار حالا از بهترین های تاریخ سینما است.

ساداتیان ادامه داد: در زمان 100 دقیقه که یک فیلم سینمایی دارد نمی توان راهکار برای مسائل بیان کرد، فیلمساز در این زمان کم می تواند طرح مسئله کند، افکار عمومی و مسئولان را نسبت به موضوع و معضلی که وجود دارد حساس کند و این فرصت را به وجود بیاورد تا آنهایی که باید چاره اندیشی کنند، در علوم انسانی قاعده و قانون مثل علوم ریاضی وجود ندارد و تنوع نگاه در این علوم دیده می شود.

بیژن نوباوه نماینده مجلس شورای اسلامی سخنان ساداتیان را تائید کرد و گفت: در بحث های کلی با آقای ساداتیان موافقم، سینما هنری پیشرو است، مجموعه ای از هنرها را در خود دارد، کمدی های نورمن ویزدوم را که می بینیم، در کنار خنده و تفریح اشاره ها و کنایه هایی وجود دارد، اما باید به این موضوع توجه کنیم که آثار سینمایی ناهنجاری ها را تئوریزه نکنند.

وی ادامه داد: علوم انسانی قانونمند نیستند اما باید همسو با فرهنگ، سنت ها و ویژگی های هر جامعه تعریف شوند، در جامعه ما که مذهبی و شرقی است ارزش هایی وجود دارد که در جامعه ای غربی کمرنگ است یا دیده نمی شود، فیلمساز باید به این موضوع توجه کند، ما در ادبیات مان انواع شعر داریم که با زبان کنایی و استعاری مسائل اخلاقی را مطرح می کنند، بدون آنکه به هنجارها لطمه بزنند.

این نماینده مجلس ادامه داد: سینمای امروز ما با سینمای قبل از انقلاب قابل مقایسه نیست، امروز سینمایی اخلاقی داریم و شاهد شکوفایی این هنر هستیم، در محتوا و فرم رشد داشته ایم، اما باید در فیلم هایمان به موضوع اخلاق با توجه به حساسیت های جامعه توجه کنیم، سینما باید به مسائل اجتماعی بپردازد اما نحوه طرح موضوع مهم است.

نوباوه افزود: مردم ما فیلم های غیراخلاقی را نمی پذیرند و آنها را پس می زنند، ما نباید در آثارمان بی اخلاقی را رواج بدهیم، اگر مردی اشتباه کرد نباید همسرش عمل مشابه او را انجام بدهد، رفتار بد نباید نهادینه شود، ساختارشکنی و گذشتن از خطوط قرمز سینما نباید در فیلم‌ها اتفاق بیفتد.

ساداتیان در بخش دیگری از صحبت هایش ادامه داد: ما در جامعه مان مشکلات فراوانی داریم، صفحه های روزنامه ها را بررسی کنیم مشکلاتی وجود دارد که در فیلم ها بسیار کمرنگ مطرح می شود، اگر ما فضایی به وجود بیاوریم که تماشاگر در آن این مشکلات را ببیند، هزینه کمتری پرداخت می کند، تاثیر اجتماعی این فیلم ها کم شدن بحران و بزه های اجتماعی است، من مدت ها است روی این بزه ها کار می کنم، جامعه ما آبستن حوادث مختلف است و باید از راه سینما این مسائل را نشان بدهیم.

بیژن نوباوه گفت: آقای مسعود ده‌نمکی فیلمسازی است با روحیه کنکاشگر و علاقمند به موضوع های اجتماعی، زمانی که او فیلم می سازد مسائل اجتماعی را مطرح می کند، اما وقتی مستند می سازد شکل ارائه معضل به نوعی است و در یک اثر داستانی به شکلی دیگر. به نظر من عقل کلی جامعه همه مسائل را نمی تواند موشکافی کند، وقتی معضلی در قالب یک فیلم سینمایی مطرح می شود باید مراقب باشیم چه تاثیری بر جامعه می گذارد و چه مسائلی را ترویج می کند.

الویت و ضرورت تولید «لاله» چیست؟

بیژن نوباوه با انتقاد از تولید پروژه میلیاردی «لاله» تاکید کرد مدیران سینمایی الویت خود را برای ساخت این فیلم با توجه به مشکلات سینما، اعلام نکرده‌اند.

در بخش بعدی برنامه زنده «هفت» سیدجمال ساداتیان و بیژن نوباوه با مصداق های عینی تلاش کردند درباره مفهوم خیانت و بی اخلاقی در فیلم های سینمای ایران صحبت کنند، ساداتیان تهیه‌کننده فیلم سینمایی «برف روی کاج‌ها» درباره موضوع فیلمش گفت: در این فیلم به این موضوع اشاره می کنیم که مردی به همسرش خیانت کرده، او را ترک کرده و این زن نیاز عاطفی دارد، نیاز عاطفی باعث می شود او به سمت فرد دیگری جلب شود. یک دیالوگ یا حرکت خارج از اصول اخلاقی در این فیلم وجود ندارد. مشکلاتی وخیم تر از آنچه در فیلم ها می بینیم در جامعه وجود دارد، ما باید توجه افکار عمومی را به مسائل جلب کنیم.

بیژن نوباوه گفت: ما هم قبول داریم در جامعه مشکل داریم، اما نباید مشکلات را عریان کنیم، در قرآن مجید قصه یوسف را داریم و در ادبیات فارسی هم آثاری داریم که با زبان اشاره و کنایه مشکلاتی را مطرح می کنند، طرح مسئله در سینما مهم است. وسایل ارتباط جمعی مخاطب گسترده دارند، تاثیر فراوان روی مخاطب می گذارند، این موضوع را نباید نادیده گرفت.

این نماینده مجلس با اشاره به سخنانش رئیس حوزه هنری ادامه داد: آقای محسن مومنی شریف گفتند آثار ضد اخلاق و ضد ارزش را اکران نمی‌کنند، این انتقاد به مدیران سینما وجود دارد که نقشه راه و استراتژی ندارند، سینماگر ما باید با معیارها آشنا باشد. معاونت سینمایی باید بگوید استراتژی این سازمان چیست؟

وی ادامه داد: زمانی که ما می گوییم فیلم توقیف نکنیم که برای نظام هزینه دارد، باید در پروسه تولید به آثارمان توجه کنیم که اصول و معیارهای اخلاقی را رعایت کنند، آقای سجادپور که امشب به این برنامه نیامد، باید می آمد و توضیح می داد که نقشه راه و استراتژی ایشان و آقای شمقدری در این سال‌ها چه بوده و چه افقی را مد نظر داشته‌اند.

نوباوه افزود: این روزها بحث بر سر تولید فیلم «لاله» است، چه ضرورت و اولویتی وجود دارد که «لاله» ساخته شود. دوستان می گویند سینما در وضعیت بدی است و مشکلات مالی و کمبود بودجه داریم که درست هم هست، در این شرایط هفت میلیارد تومان در نظر می گیرند تا یک فیلم ساخته شود، آنهم با ویژگی‌های «لاله». این هفت میلیارد البته در قدم اول است و در نهایت با هزینه ای حدود 20 میلیارد تومان مواجه می شویم.

جمال ساداتیان در بخش دیگری از سخنانش گفت: ما باید آستانه تحملمان را بالا ببریم، نتیجه این بحث های کلامی به حل اختلاف ها و روشن شدن ذهن مردم می انجامد، فیلمی که بهترین فیلم جشنواره سی ام فجر از نظر مردم شده، قطعا ویژگی هایی داشته است. ممکن است اشکال ‌هایی هم داشته باشد، اما با بحث می توان این ایرادها را کمرنگ کرد. تلویزیون می تواند فضایی ایجاد کند، تا با بحث و جدل درباره این آثار مردم با واقعیت بهتر آشنا شوند.

بیژن نوباوه درباره اهمیت سینما برای نمایندگان مجلس در کمیسیون فرهنگی گفت: سینما در دنیا آنقدر رسانه مهم و تاثیرگذاری شده که خود را بر جامعه تحمیل می کند، برای ما هم در کمیسیون فرهنگی سینما و مسائل مربوط به آن دغدغه است و اهمیت دارد، با سینماگران بارها جلساتی داشته ایم، سخنان آنها را شنیده ایم و تلاش می کنیم زمینه حل مشکلات را فراهم کنیم.

وی ادامه داد: من با آقای مومنی شریف صحبت کرده ام، اصرار ایشان برای دفاع از سینمای اخلاقی و ارزشی قابل احترام است، این دوستان باید طوری برنامه ریزی کنند که فیلمساز و سینما ضرر نبیند، تاکید بر ارزش های اخلاقی محترم است، بیان مشکلات مفید است اما معیارها باید حفظ شود.