رسیدن به جامعة اسلامی آرمانی با شکل گرفتن شعر پایداری و انقلابی/تاثیر باورهای بومی در ادبیات فراگیر انقلاب اسلامی

دکتر « نجمه طاهری ماه‌زمینی» که در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی تحصیل کرده و به بخش پژوهش ششمین جشنواره شعر انقلاب راه یافته در گفت و گو با روابط عمومی حوزه هنری استان کرمان با اشاره به شکل گرفتن مکتبی با عنوان ادبیات انقلاب گفت: با توجه به منابع موجود از دوره مشروطه به بعد، شعر پایداری و انقلابی به طور رسمی شکل گرفت که هدف آن اصلاح جامعه و افراد بود و با پیروزی انقلاب اسلامی این نوع شعر همچنان به وظیفة خود در ارشاد و راهنمایی افراد و نظام برای رسیدن به جامعة اسلامی آرمانی و  حقیقی کوشا است.

وی ادبیات بومی را مکمل و یاری‌بخش ادبیات انقلاب اسلامی دانست و افزود : مسلماً باورهای بومی هر استان و شهری در ادبیات فراگیر انقلاب اسلامی موثر بوده است و مردم غیور کرمان نیز با صبر و استقامت خود و تقدیم کردن شهدای گرانقدر به انقلاب اسلامی، دِین خود را به آن ادا کرده‌اند که با راه‌اندازی رشته ادبیات پایداری برای نخستین بار در دانشگاه شهید باهنر کرمان زمینة رونق ادبیات انقلاب و تربیت جوانان انقلابی برای پیشبرد اهداف و آرمان‌های انقلاب فراهم گردیده است.

وی تصریح کرد: نسل جدید با مطالعه آثار شاعران برجسته در زمینه شعر انقلاب همچون علی‌رضا قزوه، قادر طهماسبی، محمود شاهرخی، زکریا اخلاقی و کتاب‌های نویسندگانی چون دکتر سنگری، سجادی و ... می توانند به خط و مشی اصلی انقلاب پی برده و به تولید آثار علمی و پژوهشی در این زمینه بپردازند.

این پژوهشگر کرمانی همچنین با تاکید به اینکه شعری که از دهه‌های هفتاد و هشتاد در ادبیات انقلاب اسلامی رواج یافت، کم‌کم از جنبه­های کلیشه‌ای دور شد و وارد عرصة زندگی اجتماعی مردم گشت و به عنوان «شعر اعتراض» به حیات خود ادامه داد، عنوان کرد : در حقیقت این نوع شعر به مفهوم خاص، به شعر دورة بعد از جنگ اطلاق می‌شود که در آن شاعر انقلاب بر فراموشی‌ها و دگرگونی ارزش‌ها می‌آشوبد. این نوع شعر، در سال‌های جنگ هم سابقه ‌دارد و شاید بتوان «خیابان‌هاشمی‌« محمدرضا عبدالملکیان را از نخستین آثار موفقی دانست که مشخصاً به مسایل اجتماعی می‌پردازد. موضوع این شعر، بیشتر متوجه گروه‌ها و قشرهای اجتماعی معارض با انقلاب است. شعر معترضی که مشخصاً به خودی‌ها اشاره ‌دارد، بیشتر در آثار سیدحسن حسینی و علی­رضا قزوه جلوه ‌دارد. یکی از زمینه‌های این نوع شعر نفوذ تدریجی رفاه‌زدگی، ریاکاری و استفاده‌جویی در میان گروهی از خودی‌ها بود، شعر‌هایی مثل «مولا ویلا نداشت» و «روزگار قحطی وجدان» از علی رضا قزوه، «نوشداروی طرح ژنریک» از حسن حسینی از این نمونه‌اند.

وی ادامه داد: البته باید توجه‌داشت که پایگاه طبقاتی و خاستگاه اجتماعی شاعر و چگونگی رابطه او با هرم قدرت‌های سیاسی و اقتصادی دوران خودش و رابطه این هرم قدرت با بدنة اصلی اجتماع (مردم) در اشعار اعتراض تأثیرگذار است. در شعر شاعران انقلابی نیز انتقادات شدید فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ... نیز مشاهده می‌شود و نباید این‌گونه تصور شود که چون شاعر انقلابی است، پس باید چشم بر هر کجی و ناراستی موجود در جامعه ببندد؛ بلکه به عکس، شاعران انقلابی در دوران صلح و سازندگی باید ناراستی‌ها را گوشزد کنند تا در جهت رفع آن‌ها اقدام شود. با توجه به روحیة سرکش و طغیان­گر این نوشته‌ها، باید آن‌ها را جزئی از ادب پایداری و در ادامة همان مقاومت ملت ایران دانست، زیرا آنها قصد دارند با بیان این مشکلات و اعتراض‌ها جامعه را به سمت اصلاح و بهبود پیش ببرند.

دکتر نجمه طاهری با اشاره به اینکه شاعران برجسته انقلاب به طبع‌آزمایی در همة فرم ها و قالب های شعری اعم از شعر سنتی، نو، سپید و .. پرداختند، خاطر نشان کرد : هنرمندان می‌توانند با مطالعه آثار هنری و ادبی این شاعران به چگونگی بیان مفاهیم انقلابی در فرم‌های مختلف پی ببرند. 

راه یافته به بخش پژوهش ششمین جشنواره شعر انقلاب از استان کرمان با بیان اینکه ادبیات انقلاب امروزه نیازهای مخاطبان را برآورد کرده و تصویری روشن و هنرمندانه‌ای از انقلاب اسلامی ارائه می دهد، افزود : با ورود شعر اعتراض، شعر انتظار، شعر کارگری و ... به عرصه شعر انقلاب اسلامی بحران کمی مخاطب شعر انقلاب تا حدودی برطرف شده است. همچنان که در زمینه داستان‌نویسی و کتاب‌های خاطرات، پرفروش‌ترین کتاب‌ها با موضوع پایداری است منجمله کتاب این «بیست و سه نفر»، کتاب «دا» و ... البته این مسأله تا حدودی سلیقه‌ای است و به طرز تفکر انقلابی و مذهبی افراد بستگی دارد. اما آنچه مسلم است، انقلاب اسلامی و اهداف آن همواره ثابت و استوار هستند.

 دکتر نجمه طاهری ماه‌زمینی در خصوص اثر راه یافته خود به بخش پژوهش ششمین جشنواره شعر انقلاب، گفت: این پژوهش درباره‌ی « بررسی مضامین اشعار انتظار در شعر بعد از انقلاب اسلامی» است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، با توجه به مذهبی بودن انقلاب، اعتقادات و باورهای اسلامی و به ویژه عقاید شیعی در کشور ایران رواج یافت. یکی از این باورها، انتظار موعود و منجی آخرالزمان است که در همة ادیان الهی به ظهور و حکومت او اشاره و تأکید شده است. بر این اساس، شاعران انقلاب اسلامی در ترسیم آیندة بشری، به ظهور امام زمان(عج) بسیار توجه کرده‌اند و در اشعار خود به دادخواهی و طلب یاری از ایشان پرداخته‌اند و علاوه بر آن به شکوه از غیبت طولانی، ترسیم عصر غیبت، بیان ظلم و ستم مستکبران بر مستضعفان و همچنین ترسیم عصر ظهور و فراوانی نعمت و عدل و داد پرداخته‌اند. نکته‌ای که در اشعار انتظار این دوره جالب توجه است، باور عمومی به ارتباط انقلاب اسلامی ایران و شهدای این راه با زمینه‌سازی ظهور امام زمان(عج) است. البته شاعران به این باور دل‌خوش نکرده‌اند و در اشعار خود در برابر بی‌عدالتی‌ها و کژ روی‌های موجود در جامعه اعتراض کرده و بدین‌صورت وظیفة خود را در خصوص زمینه‌سازی ظهور منجی به‌جا می‌آورند.