شرافت: امروز خودِ شاعران تا چه حد اهل حضور و توحید هستند؟

کمتر کسی تردید دارد که شعر آیینی معاصر مهم‌ترین جریان ادبی دهه‌های بعد از انقلاب اسلامی بوده است؛ شعری که محور آن بر مدح و مرثیه اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) بنا شده است. هیچ‌کس به ارزش‌های معنوی و فرمی و تاثیری که این شعر در ادبیات امروز داشته است شکی ندارد؛ اما گاه سوالاتی وجود دارد که هدف از طرح آن‌ها اصلا محدود ساختن حوزه مدح و مرثیه اهل بیت(ع) در این گونه شعر نیست، بلکه اتفاقا گسترش بیشتر دایره شعر آیینی است. یکی از این پرسش‌ها آن است که «چرا شعر آیینی آن‌گونه که باید در زمینه توحید و مناجات فعال نیست؟»

شعر توحیدی و مناجات حتی پیش از ظهور مدح و مرثیه اهل بیت(ع) به ادبیات فارسی راه یافت و اگرچه شعر اهل بیتی(ع) هیچ منافاتی با شعر توحید ندارد و حتی از توحید جدا نیست و در راستای توحید حرکت می‌کند، اما امروز تمامی عرصه شعر آیینی را از آن خود کرده و کمتر مجالی برای شعر مناجات و توحیدی باقی مانده است. این موضوع و چند و چون آن را در پرونده «جایگاه توحید و مناجات در شعر امروز» با چهره‌های شناخته شده شعر آیینی به بحث و گفت‌وگو گذاشتیم.

محمدجواد شرافت، شاعر آیینی، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری در این خصوص گفت: به طور کلی در آثار شاعران معاصر موضوع نیایش و توحیدیه‌ها کمتر دیده می‌شود. نه تنها شاعران جوان توجه ویژه‌ای به این عرصه نداشته‌اند بلکه حتی شاعران پیش‌کسوت هم که باید الگوی جوان‌ترها باشند آثار زیادی در این زمینه نداشته‌اند.

شرافت با بیان اینکه توحید و نیایش در شعر قدما و بزرگان ادب فارسی جاری است، افزود: اینکه شاعر چقدر به توحید و نیایش با ذات الهی اهمیت و توجه دارد، به جهان‌بینی شاعران برمی‌گردد. شاعران قدیم بیشتر عارف و عاشق بودند و به همین دلیل توحید در شعرشان پررنگ‌تر از شعر امروزیان است. حتی در جاهایی دیده می‌شود که عاشقانه‌های آن‌ها هم توحیدی و نیایشی است.

وی با تاکید بر اینکه شعر آیینه درون شاعر است، اظهار کرد: قله‌های ادب فارسی عموما از عارفان هستند و ما به همین دلیل رد پای توحید و نیایش در برابر خداوند را در اشعار و آثارشان می‌بینیم. اما در دوران معاصر سوژه‌های زیادی ذهن شاعر را متوجه خود ساخته و موضوعات شاخ و برگ بسیاری پیدا کرده است.

به گفته این شاعر جوان، شعر توحیدی به سیر و سلوک شاعر بستگی تام دارد. باید ببینیم که شاعر امروز چقدر اهل حضور و توحید است که حال بخواهد این انگیزه توحیدی را در شعرش متجلی کند! 

وی در بخش دیگری از سخنانش خاطرنشان کرد: شعر گاهی از نیازهای درونی و منویات شاعر بیرون می‌آید و گاهی هم سیاست‌گذاران می‌توانند با برنامه‌ریزی‌های مناسب جریانی برای خلق آثار خاص فراهم کنند. به نظر من برگزاری جشنواره‌هایی با موضوع شعر توحیدی و نیایشی با توجه به نیازسنجی‌ها مناسب می‌تواند کمکی در توجه شاعران به این گونه شود. 

شرافت در پایان گفت: یادم هست یک کنگره شعری خیلی خوب با محور شعر توحیدی با دبیری حجت‌الاسلام اخلاقی در میبد برگزار شد که برنامه بسیار موفقی بود و نتایج خوبی در بر داشت. این حرکت‌ها می‌توانند باز هم ادامه داشته باشند.