شور زندگی در بازار تاریخی کرمان

به گزارش ایرنا، میدان ارگ به عنوان نقطه آغاز ورود به بازار کرمان شناخته می شود و موج جمعیتی که در حال خرید و فروش کالا هستند توجه هر رهگذری را در این مکان به خود جلب می کند.

سراسر بازار از مغازه ها و البته دست فروشانی که هر کدام به نوعی کالاهایی را برای فروش به مردم عرضه کرده اند، سرشار است؛ این راسته به میدان مشتاقیه شهر کرمان ختم می‌ شود.

گوشه گوشه بازار کرمان، تاریخی کهن را برای بیننده تداعی می کند؛ وقتی به سقف، آب انبار و ساختمان های قدیمی طول بازار که حالا به نوعی از آنها استفاده می شود می نگری.

هر بخش از بازار کرمان در زمان یکی از فرمانروایان این شهر ساخته شده است، بازار سرپوشیده کرمان یکی از منحصر بفرد ترین بازرهای ایران به شمار می رود و به دلایل مختلف از جمله طولانی بودن و ساخت بنا شهرت جهانی دارد.

محل اصلی خرید و فروش مردم کرمان به چندین بخش تقسیم می شود که می توان از بازار ارگ به عنوان نخستین بخش بازار سرپوشیده کرمان نام برد.

این بخش از میدان ارگ آغاز و تا چهار سوق گنجعلی خان کشیده شده و در اصل به دو بخش فرعی تر بازار نقارخانه و بازار سراجی، تقسیم می ‌شود.

طول بازار را که به پیش می روی بعد از بازار ارگ به چهار سوق گنجعلی خان می رسی اینجا درست محل تقاطع دو راسته بازار است که به این نام معروف شده است.

پرجمعیت ترین مکان بازار با گچبری هایی هنرمندانه و نقاشی های زیبا آذین بسته شده است و گذشت 400 سال از این هنرنمایی نتوانسته از زیبایی چهارسوق بکاهد.

گنبدهای بازار قبل از معماری جدید و معماری غربی، به هم پیوسته بودند و بازار از مرتفع ‌ترین بناهای شهر بعد از مسجد جامع به شمار می آمد ولی بعد از آن گنبدها بصورت جداگانه بنا شدند.

خنکای هوا حتی در گرمای سوزنده تابستان به دلیل نوع معماری این بنا آدمی را به ماندن در زیر این سقف گنبدی راغب تر می کند.

ساخت گنبدی شکل سقف ها در مناطقی کویری مانند کرمان نوعی معماری سازگار با محیط است.

همان طور که طول بازار را پیش می روی در بخش جنوبی میدان گنجعلی خان به قطعه بعدی بازار که همان بازار گنجعلی خان است می رسی، این قطعه که تا بازار اختیاری ادامه دارد از سبک معماری عصر صفوی بهره می برد.

این قطعه از بازار، گردشگران زیادی را به خود فرا می خواند زیرا در سمت راست این قطعه حمام تاریخی گنجعلی خان خودنمایی می کند، 18 مغازه در این بازار وجود دارد و سمت چپ بازار طاق نماها جلوه ای خاص به این مکان بخشیده است.

حمام گنجعلیخان یکی از بناهای مجموعه گنجعلیخان در شهر کرمان است که در سال 1020 ه.ق (1611 میلادی) ساخته شده‌ است.

گنجعلی بیک، ملقب به گنجعلیخان از حاکمان کرمان در زمان شاه عباس بود که کارهای عمرانی مهمی در کرمان انجام داد.

سر در حمام، که بخشی با نقاشی های عهد صفوی زینت شده و کتیبه شعری به خط نستعلیق بر سنگ مرمر حک شده و مصرع آخر آن، سال اتمام بنا را با تبدیل به حروف ابجد نشان می ‌دهد، ˈکسی نداده نشان در جهان چنین حمامˈ، که سال (1020 ه.ق) را نشان می دهد.

بعد از این قسمت بازار به بازار اختیاری به عنوان چهارمین قسمت بازار کرمان می رسیم این قطعه از انتهای بازار جنوبی گنجعلی خان آغاز می شود و تا اول بازار وکیل ادامه دارد.

در قسمت چپ بازار اختیاری و در غرب مدرسه گنجعلیخان واقع شده و در قرن یازدهم هجری قمری از درآمد موقوفه گنجعلیخان به سعی عبدالباقی تاجر کشانی به اتمام رسیده است.

مدرسه شیخیه، سه بازارچه سرداری و در انتهای آن حمام یا چایخانه سنتی وکیل از جمله آثار موجود در این قطعه است.

بعد از آن در انتهای بازار اختیاری و مجموعه وکیل واقع شده‌ است این مجموعه تاریخی به دستور محمداسماعیل خان وکیل المک حاکم کرمان در سال 1282 ه.ق (1856 میلادی) و پسرش مرتضی قلی خان وکیل ثانی و اولادش مجموعه بزرگی شامل کاروانسرا، بازار، حمام، مسجد را ساخته که هنوز هم به نام وکیل خوانده می‌ شود.

چند بازارچه متقاطع نیز بعد از بازار سردار را تشکیل می دهند؛ این بازارچه ها با سه راسته اصلی که در حاشیه بازار قرار دارند به بازار اختیاری متصل می‌ شود که بیشتر در این قسمت مغازه های پارچه فروشی به چشم می خورد.

بازار مظفری نیز از انتهای بازار وکیل آغاز و به خیابان میرزا رضای کرمانی ختم می ‌شود، بازار مظفری جزء مجموعه امیر محمد مظفر است و از پدیده ‌های این بخش از بازار می ‌توان از تکیه (صفه) عزاخانه، بازار قدمگاه و مسجد جامع کرمان نام برد.

مسجد جامع کرمان که به نام مسجد جامع مظفری نیز شهرت دارد در همسایگی مشتاقیه یا شهداست، این مسجد توسط بازار مظفری، بازار قدمگاه، خیابان شریعتی و میدان مشتاق محصور شده است.

مسجد جامع کرمان از مساجد چهار ایوانی است که دارای سردر رفیع، صحن، ایوان و شبستان است، این مسجد در دوران حکومت امیر مبارزالدین محمد مظفر سر سلسله آل مظفر بنا شده است.

بعد از آن به بازار قلعه محمود به عنوان نخستین بخش بازار شمالی - جنوبی می رسیم، این بازار در جنوبی ‌ترین بخش واقع شده که به نخستین بخش از آن بازار دروازه ریگ آباد می‌ گویند.

بازار میدان قلعه، نیز از خیابان امام خمینی (ره) رو به روی بازار قلعه محمود آغاز و به چهار سوق گنجعلی خان ختم می‌ شود.

مجموعه بازار کرمان شامل بازارهای دیگری همچون بازار قدمگاه، بازار عطاری، بازار مسگری، بازار زرگری، بازار سردار، بازار کفاش ها و غیره است که هنوز از رونق تجاری و اقتصادی خاصی برخوردار است.

در این مجموعه بازار نیز آثار تاریخی همچون آب انبار علیمردان خان پسر کوچک گنجعلیخان در ضلع غربی میدان، داخل بازار مسگری غربی و روبروی مدرسه گنجعلیخان واقع شده که از معماری جالبی برخوردار است.

بازار مسگری نیز خود به دو بخش شمالی و غربی تقسیم می شود، این بازار در شمال میدان گنجعلیخان قرار دارد و در غرب آن چهار سوق مسگری واقع شده است و شرق آن به بازار کلاه مالی متصل می‌ شود که طول این بازار 88 متر و عرض آن شش متر است.

در جنوب بازار مسگری غربی نیز چهار سوق گنجعلیخان قرار دارد و شمال آن چهار سوق مسگری واقع شده و 43 متر در پنج و نیم متر است.

وجود کاروانسرای هنود یا هندوها در بازار بیانگر رونق گذشته این مکان همچون حال است این اثر تاریخی در نیمه دوم قرن نوزدهم توسط انگلیسی‌ها احداث شده است.

این مجموعه بعدها به منظور تجارت در اختیار هندوها قرار گرفت.

مجموعه ابراهیم خان نیز جزئی از تاریخ بازار کرمان است، این مجموعه توسط ابراهیم خان ظهیرالدوله که از سال 1218تا 1340 ه.ق در دوره فتحعلی شاه قاجار حاکم کرمان بوده، ساخته شده و شامل بازار قیصریه، حمام، آب‌ انبار و مدرسه است.