فرهنگ اصیل نوحه خوانی

نوحه خوانی، یکی از آیین های قدیمی شیعیان است که در آن به سوگواری و بیان مصیبت بزرگان دین می پردازند. نوحه خوانی که یکی از شاخه های موسیقی مذهبی است از دیرباز در ایران رواج داشته است و امروزه به عنوان یک سنت و فرهنگ مقبول در سراسر کشور شناخته می شود. اهمیت نوحه خوانی در ایران چنان بوده است که نوحه خوان های معروف هر شهر و دیار جزو افراد قابل احترام و صاحب نفوذ در وقایع اجتماعی به حساب می آمدند. ارتباط دیرینه نوحه خوانی با موسیقی سنتی و محلی ایران باعث شده است تا نوحه خوانی در هر نقطه جغرافیایی ایران، رنگ و بوی خاص خود را داشته باشد و شنونده آشنا با موسیقی، در نوحه های هر منطقه، ریشه هایی از موسیقی کهن مردم آن دیار را تشخیص دهد. کتاب «هر طرف آواز غم» یکی از کتاب های ارزشمند در زمینه ثبت نغمه ها و اشعار مورد استفاده نوحه خوانان است. این کتاب که به کوشش «متین رضوانی پور» گردآوری شده است، حاوی 72 نوحه معروف از نوحه خوانان شهر شوشتر در مورد واقعه کربلا است. آوانگاری علی شادکام و ثبت این نغمه ها در قالب موسیقی، این کتب را تبدیل به اثری ارزشمند و ماندگار برای علاقه مندان موسیقی و نغمه های مذهبی کرده است. نوحه خوانان شوشتر، به دلیل تسلط خود به آواهای بومی و سنن مردم استان خوزستان، سال ها است برگزار کننده یکی از پرشورترین مراسم های عزاداری در ایام محرم و روز عاشورا هستند و این کتاب، نمایانگر گوشه ای از هنر ناب نوحه خوانان این شهر تاریخی است.
متین رضوانی پور؛ نویسنده کتاب «از هر طرف آواز غم» می گوید: انگیزه گردآوری نوحه های ایرانی در نگارنده، از زمستان 1383، هنگام مرخصی از خدمت سربازی و در روز عاشورا ایجاد شد؛ هنگامی که همراه استاد گرامی ام؛ یعقوب قمری شریف آبادی، با مردم عزادار در راه امامزاده ای بودیم و نوای گرم پیرمردی با خوانش نوحه ای در آواز افشاری به گوش می رسید. تاکید استاد بزرگوارم؛ در مورد تفاوت نوحه خوانی های کهن و جدید، اثر گذاری آن ها و خدمتی که با گردآوری نمونه های کهن به جامعه می شود، باعث شکل گیری این مجموعه شد. از آن جا که تمرکز بر فرهنگ و گردآوری آثار موسیقایی بنیادین شهر یا استانی مجزا ، به صورت منسجم، موجب آسودگی خیال پژوهشگر می شود، پس از هم اندیشی با دوستان، «شوشتر» برگزیده شد. دلیل این انتخاب نیز تاریخ کهن و غنای فرهنگی (به ویژه موسیقایی) این شهر بود.
در صفحه 16 این کتاب آمده است: تا قرن هشتم هجری، مردم شوشتر همچنان معتزلی مذهب بودند تا اینکه سلطان محمد خدابنده(ایلخان مغول، 713-714 ق) مذهب تشیع اختیار کرد و تعدادی از سادات و علما را برای تبلیغ به جاهای گوناگون فرستاد. از آن جمله، امیر نجم الدین محمد آملی، که از خاندان سادات بود و خود را از فرزندان علی (ع) می دانست، وارد شوشتر شد و با دختر سید عضدالدوله، بزرگ این خاندان ازدواج کرد و در این شهر اقامت گزید و سپس مبادرت به تبلیغ و و گسترش مذهب شیعه دوازده امامی نمود.