معرفت شناسی درد ما را چاره نمی کند

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری یوسف اباذری جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران نخستین سخنران همایش دو روزه «درباره علم دینی» بود که به همت کانون اندیشه جوان از روز گذشته (دوشنبه 8 خرداد) در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران آغاز به کار کرد.
اباذری که با موضوع «جامعه شناسی مواجهه با علم در ایران» سخنرانی کرد، با بیان اینکه مدرنیته و مباحث مربوط به آن با همه اهمیت اش در حال کنار گذاشته شدن است، اظهار داشت: مدرنیته بحثی است که حدود 30، 40 سال در جریان بوده است و امروز دیگر کسی حرف جدیدی در باره آن ندارد که بگوید و لذا در کتاب هایی که اخیرا منتشر می شود دیگر به این موضوع پرداخته نمی شود زیرا همه حرف ها درباره آن گفته شده است.
وی در ادامه با تاکید بر اینکه ما هنوز هم با لکنت درباره مدرنیته حرف می زنیم ، افزود: به گمان من این حرف ها در حال اتمام است و ما نباید سرنوشتمان را به حرف هایی گره بزنیم که در جهان در حال به پایان رسیدن است.
تمایز میان تاریخ و تاریخ آرا
این جامعه شناس با ارائه تحلیلی از مباحثی که متفکران پیشین چون علی شریعتی، جلال آل احمد، حسین نصر و دیگران مطرح کردند، جریانات متعارضی را که از مواجهه متفکران ما با متفکران غربی بوجود آمد، نشان داد.
اباذری در بخش دیگری از سخنانش با ارائه بحثی در باره تاریخ، خاطر نشان کرد: تاریخ آرا، بخشی از تاریخ نگاری است و فروکاستن تاریخ به تاریخ آرا اشتباهی است که بارها تکرار شده و ما هم تا حدی به ورطه آن در افتاده ایم.
وی ادامه داد: برای مثال فیلسوفانی مانند دکارت و کانت حاصل یک تاریخ اند و نه صرفا حاصل اندیشه و فکر؛ یعنی تحولات اجتماعی و سیاسی بسیاری در به ظهور رسیدن تفکر و فلسفه آن ها دخالت داشته است نه اینکه آن ها در خلوت خود با تفکر انتزاعی به نتایجی چون اومانیسم و سوبژکتیویته رسیده باشند.
مدرنیته حاصل اندیشه متفکران اهل دیانت بود
این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه نمی توان به سادگی نتیجه گرفت که متفکران مدرن می خواستند بی خدایی و الحاد را ترویج دهند، ادامه داد: اتفاقا اکثر متفکران و موسسان اندیشه مدرن مسیحیانی معتقد و اهل دیانت بوده اند و از سوی دیگر بیشتر کسانی که بزرگترین نقادان فلسفه مدرن بوده اند نه اهل علوم انسانی بوده اند و نه اهل ایمان و دیانت.
وی افزود: از این رو نمی توان پیدایش فلسفه مدرن را به دلیل بی دینی و بی خدایی و هر نقدی از آن را موید نوعی عرفان و ایمانگرایی دانست.
اباذری گفت: ماجرا این نیست که کسی حقیقت را نمی بیند و به دنبال مدرنیته و بی خدایی می رود، بلکه ماجرا این است که انشقاق و گسستگی نه در اندیشه، بلکه در خود واقعیت عصر مدرن و زندگی جدید وجود دارد و مسئله این است که بحران این زندگی و و واقعیت نمی تواند از طریق معرفت شناسی صرف و کلیت سازی های فلسفه قدیم حل و فصل شود.
دنیای مدرن نیازمند نقادی است
استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه دنیای مدرن بغایت زشت است و هیچ متفکری نیست که آن را ستوده باشد، افزود: دنیای مدرن نیازمند نقادی است و این همان چیزی است که ما خواهان آن هستیم اما برای نقادی آن باید بپذیریم که خلاء یا گسست در واقعیت دنیای مدرن است نه اینکه در ذهن وجود داشته باشد.
او ادامه داد: به همین دلیل اشتباه است اگر برای شناختن و نقد دنیای مدرن صرفا به صیقل دادن نظام های فکری و معرفت شناسی هایمان بپردازیم و گمان کنیم از این طریق می توانیم به مدینه فاضله دست یابیم.
این جامعه شناس با بیان اینکه از اوایل انقلاب در مقابله با جریان های چپ این نظام سازی های فکری و اهمیت دادن به معرفت شناسی در حوزه اندیشه ما شکل گرفت، افزود: ساختن دستگاه های نظری و توجه به معرفت شناسی هنوز هم ادامه دارد و هنوز نتوانسته ایم از این ورطه و دست و پا زدن در آن خلاص شویم.
وی با تاکید بر اینکه نیاز ما ساختن دستگاه های منطقی و نظری و دستگاه معرفت شناسی سازی نیستف اظهار داشت: زندگی مدرن همین زندگی دهشتناکی است که در واقعیت مشاهده می کنیم و در آن زندگی می کنیم و دستگاه های معرفت شناسی ما هیچ ربطی به این زندگی ندارد پیدا و از این رو نمی توانند درد ما را چاره کنند.
اباذری ادامه داد: باید در واقعیت و در همین زندگی با آن دست و پنجه نرم کنیم و به آن پاسخ بدهیم نه اینکه با پس نشستن در یک بهشت و ارائه روایت های کلی و معرفت شناسانه گمان کنیم به آن پاسخ داده ایم.
روز دوم همایش «درباره علم دینی» امروز (سه شنبه 9 خرداد ماه) در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران از ساعت 13:30 برگزار می شود.