موسیقی مذهبی مظلوم ترین بخش موسیقی کشور است

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری، کتاب «موسیقی رمضان در ایران» به بررسی و تحقیق در مورد نغمه های آشنا در خاطرات نه چندان دور ایرانیان می پردازد. آوازها و نغمه های سحرخوانان، سالها زینت بخش شب های رمضان بوده و این شب ها را تبدیل به یکی از خاطره انگیزترین شب های سال کرده است. این بهانه ای شد تا با نویسنده کتاب «موسیقی رمضان در ایران» به گفتگو بنشینیم:
هوشنگ جاوید پژوهشگر موسیقی نواحی ایران با بیان اینکه کتاب «موسیقی رمضان در ایران» بر اساس تحقیقات 10 ساله وی در زمینه موسیقی آیینی ایرانی شکل گرفته است، گفت: ما در زمینه ارائه اطلاعات و آموزش و ایجاد ماخذ برای موسیقی آیینی و مذهبی کشورمان کمبود داریم و به همین دلیل در راستای نگارش کتاب هایی در زمینه این نوع موسیقی، کتاب  «موسیقی رمضان در ایران» را به نگارش در آوردم.
تنوع زیاد موسیقی مذهبی در ایران
وی ادامه داد: بر خلاف تصور بعضی از افراد، تنوع موسیقی ماه رمضان در ایران بسیار زیاد است و جای پرداخت به این موسیقی وجود دارد.
جاوید در تشریح مطالب آورده شده در کتاب، گفت: در این کتاب به نقاره زنی یا نوبت زنی که تعاریف زیادی از آن وجود دارد، پرداخته شده است. همچنین به معرفی یکی از اسناد کهن ایرانی مربوط به 300 سال قبل با عنوان «آداب آوازهای گلدسته» اشاره شده است و با شناسایی این سند مشخص گردید خطبه ولایت در مقام دو گاه در گذشته در ایران خوانده می شد.
وی اضافه کرد: به نقاره زنی در شهرستان های مختلف و شعر شاعران ایرانی، شکل گیری نقاره خانه در ایران، گفتگو با نقاره زن های ایرانی و نقاره در باورها و نشانه ها در این کتاب پرداخته شده است. در این اثر برای اولین بار نقاره زنی در آستان مقدس رضوی در سه نوبت به صورت نت در آمد تا افرادی که خواستار استفاده از این ریتم موسیقی هستند، بهره ببرند.
جاوید با اشاره به اینکه نقاره زنی در شهرستان های مختلف کشور توسط استاد محمد رضا درویشی به شکل نت درآمده و در کتاب آورده شده است، ادامه داد:  کتاب «موسیقى رمضان در ایران» همراه با یک لوح فشرده شامل 16 قطعه موسیقایی به خوبی نشان می‌دهد که موسیقى در این سرزمین هیچ گاه بى‌آیین نبوده است.
این پژوهشگر موسیقی که به تنهایی کار پژوهش این کتاب را به انجام رسانده است خاطر نشان کرد: در ویرایش جدید کتاب، بخش هایی به آن اضافه گردید و از آشفتگی های چاپ اول کتاب کاسته شد. همچنین عکس های بیشتری هم به آن اضافه شد.
موسیقی مذهبی در جهان دارای تعریف است
این هنرمند کشورمان با تاکید بر اینکه برای اولین بار موسیقی رمضان در ایران را باب کرده است، افزود: بعد از انتشار  این کتاب، واژه موسیقی رمضان در رسانه های مختلف کشور به کار رفت و در برنامه های مختلفی هم به این موضوع پرداخته شد که باعث خوشحالی من است.
جاوید موسیقی مذهبی در جهان را دارای تعریف دانست و افزود: برای آشنایی نسل جوان در غرب ، موسیقی به صورت علمی و آکادمیک درآمده است و این شامل موسیقی مذهبی در غرب نیز می شود. موسیقی مذهبی در کشورهای غربی شکل دستور العمل پیدا کرده و حتی برای ساختن سوگ سروده ها، ترکیب ادوات موسیقی نیز مشخص شده است.
موسیقی مذهبی به شکل علمی در ایران درنیامده است
وی اضافه کرد: در ایران به شکل علمی به موسیقی مذهبی پرداخته نشده و لازم است برای آشنایی نسل آینده به موسیقی حرف های علمی برای گفتن داشته باشیم. موسیقی مذهبی مظلوم ترین بخش موسیقی کشور است و من برای شناساندن این نوع موسیقی در گام نخست به سراغ موسیقی رمضان رفتم.
وی به اثر جدید خود با عنوان «پرند ستایش» اشاره کرد و افزود: در این کتاب به 22 شاخه موسیقی مذهبی و معرفی گوشه های موسیقی مذهبی برای استفاده در شکل آکادمیک اشاره شده است. با علمی کردن موسیقی مذهبی می توان این شکل از موسیقی را از شکل تأسف بار آن خارج کرد.
پادشاهان ساسانی سحرخوانی می کردند
جاوید اظهار داشت: موسیقی مذهبی در ایران دارای پیشینه قوی بوده و این در حالی است که در دوره تیموریان برای هر کدام از روزهای ماه رمضان آهنگی خاص نواخته می شد که این مسئله باعث افتخارات موسیقی ما می شود.
این موسیقی دان سحرخوانی در ایران را متعلق به دوره قبل از اسلام دانست، گفت: پادشاهان ساسانی برای راز و نیاز با خداوند سحر خوانی می کردند و این رسم بعد از ورود اسلام به ایران به میان مردم آمد و به عنوان بهترین شیوه برای بیدار کردن مردم در سحرهای رمضان باب شد.
جاوید ادامه داد: آگاه کنندگی، بیدار سازی، جنبه های آموزشی، پند آموزی و داشتن جنبه های خبری از ویژگی های آوازهای سحرهای ماه مبارک رمضان در گذشته بوده است. به عنوان مثال در گذشته هنگامی که شخصی از دنیا می رفت، سحر خوان با انتخاب نوع شعر، فوت یکی از اهالی را اعلام می کرد.
وی با بیان اینکه سحر خوانی در حال حاضر در بعضی از مناطق مختلف کشور وجود دارد، بیان داشت: نقاره زنی و سحرخوانی بیشتر در استان های مرکزی کشور و بخش هایی در نقاط مرزی وجود دارد.
جاوید با اشاره به اینکه موسیقی مذهبی می تواند شان مذهب و موسیقی را به طور همزمان حفظ کند، گفت: ما می توانیم برای فهماندن مسائل مختلف از هنر موسیقی استفاده کنیم. در حال حاضر یک ذاکر خوب با خوانش خود می تواند تاثیرات عمیقی بر اذهان افراد جامعه بگذارد. در گذشته عالمان بسیاری بودند که از هنر برای انتقال مفاهیم خود به افراد استفاده مناسب می کردند اما در جامعه کنونی هر کس راه خود را می رود.
این موسقیدان بر علمی شدن موسیقی مذهبی در کشور تاکید ویژه ای کرد و گفت: این نوع موسیقی باید به شکل آکادمیک درآید تا خواننده مذهبی ما بداند که چه بخواند و چگونه بخواند تا درآینده به مسائلی که باعث بوجود آمدن وهن در اذهان می شود، برنخوریم.
لزوم حضور موسیقی مذهبی در جشنواره های بین المللی
هوشنگ جاوید بیان داشت: اکنون کشورهای عربی همچون مصر و عراق به زیبایی هر چه تمامتر موسیقی مذهبی خود را اکادمیک کرده اند تا جاییکه قاریان مصری به خوبی دستگاه های موسیقی را می شناسند. موسیقی ایرانی ، موسیقی عربی را متحول کرد و اگر موسیقی خود را به شکل آکادمیک در نیاورد جای بسی تاسف است.
جاوید معتقد است موسیقی مذهبی این قدرت را دارد که به شکل بخش مجزا در جشنواره های بین المللی شرکت کند.
وی در پایان سخنان خود بیان داشت: جای تاسف است که جوانان ما انواع مختلف موسیقی و نازل جهانی را می شناسند اما با شکل های مختلف موسیقی مذهبی و اسلامی دنیا آشنا نسیتند.