هنر اسلامی بزرگترین گنجینه هنری و تمدنی است

دین اسلام به دلیل داشتن بنیان الهی از فراگیر ترین مکاتب فکری در طول تاریخ است و از آنجایی که ساخت مسجد از اولین دست آوردهای دین اسلام است، انتشار این دین با تحول در هنر معماری همراه شد که در ادامه موجب پیدایش هنر معماری اسلامی شد. بعد از پذیرش اسلام توسط اقوام مختلف ، پای هنر و هنرمندان دیگر نیز به این وادی باز شد که در نهایت معماری اسلامی با تحول و تنوع شگرف همراه شد. به تدریج حضور هنرمندان عرصه های مختلف مانند نقاشان، کاشی کاران، گچ کاران، منبت کاران و ... به عرصه فزونی یافت و این هنر را تبدیل به یک مبنای تاریخی و جهانی کرد. با گسترش روز افزون دین اسلام و فراگیر شدن فرهنگ اسلامی و مسلمان شدن هنرمندان، فضایی برای اسلامی شدن دیگر هنرها مانند نقاشی، شعر و ... فراهم شد که پیامد آن ایجاد بزرگ ترین گنجینه هنری و تمدنی است. ویژگی مهم هنر اسلامی وابستگی عمیق آن به نظم است. مفهوم نظم در دیدگاه اسلامی ریشه ای عمیق دارد که هر چیزی که در جهان وجود دارد به مشیت الهی هستی یافته است. مفهوم نظم به شدیدترین نحوه در سطوح تزیینی به کار گرفته شده است و به صورت نقوش تکرار شونده تجلی می یابد. مانند استفاده از طرح‌های هندسی و یا ترسیمی غیر واقعگرایانه از گل و گیاه که به اسلیمی معروفند. ویژگی دیگر هنر اسلامی رویکرد خاص آن به نماد پردازی و توجه آن به چگونگی انتقال مفاهیم است. نمادگرایی نسبتا خاصی را می توان در تزیینات سده های آغازین هنر اسلامی یافت. این تزیینات نمادین جنبه تصویری دارند به تدریج بر تزیینات و شکل های انتزاعی و نیمه انتزاعی بدل می شوند که روح و مضمون اصلی آن غالبا مذهبی است. به نظر می رسد که جنبه نمادین هنر اسلامی چه در تزیینات و چه در معماری اشاره به جهانی جاودان ورای این جهان ظاهری دارد. ویژگی نمادپردازی اسلامی آشکارا تحت تاثیر ممنوعیت اسلام از هر مفهوم تجسد برای پروردگار است. بازنمایی تصویری موجودات زنده در قرآن به‌صراحت منع نشده با این وجود بسیاری از مسلمانان ترسیم چهره‌ها و موجودات زنده را خطری به سوی بت‌پرستی به‌شمار می‌آوردند و گناه می‌دانستند؛ بنابراین هنر اسلامی اغلب بر خلق زیبایی با نقوش انتزاعی و استفاده از حروف، متمرکز بوده است. نماد های پیکره وار مذهبی به گونه ای که در هنر غرب یافت می شود در هنر اسلامی ظاهر نمی شود. فرهنگ اسلامی آنقدر دارای غنا است که در دوره جدید و به اصطلاح عصر مدرن نیز توانست پیشگام تر از دیگر فرهنگ ها در عرصه هنر گام بردارد و در هنر مدرن نیز تاثیر گذار باشد.