کتابخانه‌هایمان را به رنگ عاشورا آذین کنیم

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری، هم‌زمان با فرا رسیدن ایام عزاداری سید و سالار شهیدان، امام حسین (ع)، بسیاری از ادب دوستان و دوست‌داران آن حضرت، به دنبال آثاری هستند تا هر چه بیشتر با فضای معرفتی و فرهنگ عاشورایی آشنا شوند و توشه ای از این ایام بر دارند. انتشارات سوره مهر حوزه هنری نیز در این راستا آثار بسیاری در بخش ها و قالب های متنوع ادبی تولید و منتشر کرده و گستردگی این آثار، از آثار پژوهشی مبتنی بر ادبیات کهن تا اشعار کودکانه کشیده شده است.

در این گزارش به معرفی تعدادی از کتاب‌های مرتبط و مناسب ماه محرم پرداخته‌ایم که در زیر می‌خوانید.

پنجره های تشنه؛ روایتی امروزی از عشق ملتی به اباعبدالله الحسین (ع)

کتاب «پنجره‌های تشنه» روزنوشت‌های انتقال ضریح جدید امام حسین علیه السلام از شهر قم به شهر کربلا است که به قلم مهدی قزلی به ثبت رسیده است. نسخه الکترونیک خاطرات انتقال ضریح امام حسین (ع) با عنوان «پنجره‌های تشنه» نیز در بازار نشر الکترونیک موجود است.

قزلی در این کتاب سعی کرده است به رسم مالوف سفرنامه ‌نویسی در ادبیات کهن ایران، در کنار شرح سفرش و ماوقع پیرامونی آن، گاه با توصیفات کوتاه و کنایه‌ها و زخم زبان‌ هایی نیز زبان باز کند که از نگاه مدیران و مسئولان شهری و کشوری تا پیش از آن دور مانده و یا مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته است.

در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: «رسیدیم به روستای نهر میان. مردم یا حسین‌گویان می‌دویدند سمت ضریح، انگار که بخواهند تریلی را فتح کنند. چند دقیقه ایستادیم و موقعی که تریلی داشت حرکت می‌کرد، به مردم می‌گفتیم لبه حفاظ را ول کنند که یک وقت زمین نخورند. پسر جوانی سماجت می‌کرد. گفتم: پسرجان ول کن الان زمین می‌خوری. پسر که فهمید دیر یا زود باید تریلی را رها کند به من گفت: ببین من فرشادم، من را  به اسم دعا کن کربلا. بعد تریلی را ول کرد. داشتیم دور می‌شدیم که داد زد: فرشاد... یادت نره. همانجا نشست به گریه کردن و کف دستش را کوبید زمین. دور می‌شدیم و فرشاد نشسته بود کنار جاده. من هم نشستم پشت تریلی به گریه. حاضر بودم همه چیزم را بدهم جایم را با فرشاد عوض کنم.»

در بخش دیگری از کتاب آمده است:

«مرحوم حاج محمد دانش آشتیانی یکی از خیّرین قمی بود که بعد از فروپاشی نظام صدام راه عتبات را در پیش گرفت و خدمتگزار آستان مقدس معصومین، مدفون در عراق، شد؛ از بردن لوستر و فرش برای حرم های ائمه گرفته تا برگزاری مراسم جشن و عزادارای در آنجا. رفت وآمدهای عاشقانه اش در این مسیر باب رفاقتی بین او و متولیان عراقی، به ویژه مسئولان حرم مطهر حضرت سیدالشهدا (علیه السلام)، گشود.

در سال 1384 حاج محمد از طریق دوستانش در آستان قدس حسینی مطلع گردید که تولیت، به دلیل فرسودگی ضریح مطهر و تعدی متجاوزان بعثی به آن، قصد دارد ضریح جدیدی بسازد و جایگزین ضریح فعلی کند.»

«پنجره‌های تشنه» در 354 صفحه و در قطع رقعی و قیمت 21 هزار تومان منتشر شده است.

نامه‌های کوفی یک شاعر

مجموعه شعر «نامه‌های کوفی» در سه فصل «خیزرانی»، «سیاه و سفید» و «نامه‌های کوفی» منتشر شده است. خیزرانی شامل 7 شعر مذهبی، سیاه و سفید شامل 27 غزل و چارپاره عاشقانه و اجتماعی و نامه های کوفی شامل 25 نامه کوفی می باشد.

این شعرها به فضای آیینی ما ایرانی‌ها در مورد عاشورا می‌پردازد که نگاهی انتقادی به مردم و باورهایی که وجود دارد و سوء استفاده هایی که از مسئله عاشورا می شود اختصاص دارد و آن ها را به چالش می کشد. برای نمونه یکی از شعر‌های سپید بخش نامه‌های کوفی به این شکل است: «آن طرف راه را بر تو بسته‌اند/ این طرف چه راه‌بندانی است، جاده چالوس.»

کتاب گویای نامه های کوفی نیز در بازار نشر و سایت سوره مهر موجود است. این اثر در 120 صفحه و قطع رقعی و قیمت 7 هزار و 900 تومان عرضه شده است.

عاشورایی های علیرضا قزوه

کتاب «عشق علیه السلام» مجموعه‎ای است از شعرهای عاشورایی علیرضا قزوه از چهار دفتر «مرگ مهربان»، «عشق علیه‎السلام»، «پشت هر سنگ خداست» و «دو نیمه حوا». این مجموعه همچنین شامل چند ترانه با عنوان های «شب بوها»، «زیارت»، «بچه های خط اول»، «ستاره ها» و «چش به راه» و قصیده «هوای کعبه» است. کتاب «عشق علیه السلام» اولین بار توسط انجمن شاعران ایران در سال 84 منتشر شد ولی با اظهار علاقه مندی قزوه، تجدید چاپ آن به سوره مهر واگذار شد که با شکل و شمایل جدید از سوی این ناشر منتشر شد.

همچنین از علیرضا قزوه کتاب «من می گویم، شما بگریید» مجموعه ای از مرثیه های عاشورایی مرثیه‌سرایان توسط سوره مهر منتشر شده است. گفتنی است از قزوه تاکنون کتاب های «خورشیدهاى گمشده»، «غزل معاصر ایران»، «قدم ‏زدن در کلمات»، «با کاروان نیزه»، «من می‌گویم، شما بگریید» و «از نخلستان تا خیابان» توسط سوره مهر منتشر شده است.

کتاب «عشق علیه السلام» مجموعه شعرهای عاشورایی علیرضا قزوه تولید مرکز آفرینش های ادبی حوزه هنری در 126 صفحه، قطع رقعی و در تیراژ 2 هزار و 500 نسخه و با قیمت 2 هزار و 300 تومان از سوی سوره مهر برای علاقه مندان به شعر منتشر شده است.

علیرضا قزوه در شعر «دو نیمه حوا» می‌سراید: دو پنج و نیم ساله من با چشم سیب، جهان را می‌نگرند دو پنج و نیم ساله من گردوبنانی که دیر قد می‌کشند و زود به گریه می‌افتند دو پنج و نیم ساله من که تا همیشه همین خواهند بود دو آینه برای پدر با چار شمعدان فروزان دوشمع درگرفته گریان دو پنج و نیم ساله من که وقت بازی‌شان قلب من را می‌برند و مثل بادکنکی به سمت هم پرتاب می‌کنند و می‌خندند و قلب من می‌ترکد از درد وقتی مرا بازی نمی‌دهند دو پنج و نیم ساله من دو نیمه حوا که سیب دنیا را همیشه بعد از دو گاز می‌اندازند !
300 حکایت از یک گل سرخ

مجموعه «روایت گل سرخ» دربرگیرنده گزینه‌ای از حکایات با موضوع امام حسین (ع) از متون کهن فارسی است. ترتیب کتاب‌ها بر اساس تاریخ تالیف و یا با توجه به زمان زندگی و مرگ مولفان آن ها تنظیم شده است.

این کتاب، مجموعه 300 عنوان حکایت در متون کهن فارسی در رابطه با واقعه عاشورا و امام حسین(ع) توسط انتشارات سوره مهر است.

کتاب «روایت گل سرخ» تولید مرکز آفرینش های ادبی حوزه هنری است که در 477 صفحه، قطع رقعی و در تیراژ 2 هزار و 500 نسخه و با قیمت 7 هزار و 500 تومان توسط سوره مهر تجدید چاپ شد.

کودکانه های عاشورایی در یک اثر

کتاب «باران در خیمه» سرودهای عاشورایی مهدی مردانی برای گروه سنی «ب» و «ج» است. «باران در خیمه» مجموعه‌ای است شامل اشعار عاشورایی در قالب چهارپاره که برای دانش‌آموزان مقطع چهارم و پنجم دبستان (گروه سنی «ب و ج») سروده شده است. این مجموعه که با تصویرگری فیروزه ولدآبادی اخیرا از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده است، می‌کوشد با حفظ ملاک‌ها و معیارهای هنری، وقایع کربلا را از زاویه دید بچه‌ها و با زبانی ساده به آن ها معرفی کند.

«باران در خیمه» شامل 13 شعر با عنوان‌هایی مانند گل روی نیزه، آش نذری، اسب تشنه، حواس تو به من هست، خجالت آب، پای روضه آب، خاک آسمانی، زیات‌نامه تو، سلام تشنه، بغض دخترک و ماهی کوچک است.

در یکی از اشعار این کتاب می‌خوانیم: «بگو چگونه بگویم دوباره شعر برایت؟ تمام دفتر من را سیاه کرده عزایت چگونه از تو بگویم که مهربان و غریبی عجب حکایت سختی! چه سرنوشت غریبی! گل محمدی من دهان تشنه چه گفتی؟ چگونه بر سر نیزه شبیه غنچه شکفتی؟...»

انتشارات سوره مهر، کتاب «باران در خیمه» را در قالب 32 صفحه مصور رنگی با شمارگان هزار نسخه و قیمت 120 هزار ریال منتشر کرده است.

مجلس حر بن یزید ریاحی به روایت علی معلم دامغانی

روایت علی معلم دامغانی، شاعر پرآوازه کشورمان، از ماجرای حر بخش کوتاهی است از یک کار مفصل با الهام از زیارت وارث. این منظومه که لحنی حماسی، عاشقانه دارد، با فرازهای برجسته اش، می‌تواند مدخل پرسش های جدی تر باشد در ماجرای این مرد ریاحی که تاریخ عاشورا جز نقل چند روز از احوال او را در اختیار ما قرار نداده است.

اهمیت این منظومه در آن است که در داستان حر بن یزید ریاحی تا این اندازه در بررسی شرایط غور در زمانه و تصویر کردن زمانه و ماجرای حر چیزی شبیه به قهرمان سازی و قهرمان بازی های معمول راویان نبوده است. راوی این روایت از درون جویی و تاویل و به هم بافتگی رشته ای از وقایع تاریخی برای رسیدن به سرانجامی دلخواه پرهیز کرده و از اساس واقع بینانه همه سختی ها، فشارها و شرایطی را که شخصیت اول داستان با آن درگیر بوده است شرح داده و رنگ شاعرانه بخشیده است.

بخشی از متن کتاب به شرح زیر است: «خدا سازد، تو را در شرم ما، راضی که با دست تهی سر در رهت بازیم و مستانه سراندازیم و طرح دیگر اندازیم و غم، گر لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد من و ساقی به هم سازیم و بنیادش براندازیم ....»

با محمد مهدی تاج لنگرودی از مدینه تا مدینه

کتاب «از مدینه تا مدینه» ضمن بیان تاریخی وقایع محرم سال 61 هجری به مصیبت‌خوانی آن فاجعه هولناک توجه داشته است.

ذکر وقایع شب و روز عاشورا و پس از آن نه به شکل صرفاً روایت تاریخی و ذکر مواردی همچون شهادت حربن یزید ریاحی، شهادت حضرت قاسم بن حسین(ع)، شهادت حضرت علی‌اکبر(ع)، شهادت حضرت ابوالفضل العباس (ع)، وداع امام حسین(ع) با امام سجاد، شهادت امام حسین(ع)، صحنه‌ای سوزناک عصر دهم و شب یازدهم محرم، و... از محتویات این کتاب است.

کتاب حاضر به نقد و بررسی روایات، احادیث و چگونگی واقعه کربلا می‌پردازد که مصایب و مشکلات و آنچه بر حضرت سیدالشهداء و خاندان و یاران وی رفته را به صورت مشروح بیان کرده است. حرکت امام از مدینه و بازگشت خاندان وی پس از اسارت به مدینه محتوای اصلی کتاب است.

«آنچه را در کربلا گذشت، باید بیان کرد و این حادثه نباید فراموش و مرده شود. این حادثه باید زنده بماند. این حادثه را باید بگویید. هر شبی در هر جلسه‌ای که روضه بزرگواری خوانده می‌شود، ماجرای او باید گفته شود. حالا یا به زبان شعر یا به زبان نثر.» آنچه را خواندید گزیده‌ای از سخنان مقام معظم رهبری در باب اهمیت عاشورا و وقایع آن است که در راستای این هدف محمد مهدی تاج لنگرودی کتاب «از مدینه تا مدینه» تولید مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری را در سال 1377 نگاشته است. این کتاب در 368 صفحه و قطع رقعی و قیمت 4 هزار و 800 تومان به چاپ رسیده است.

چهل و یک مجلس از روز دهم محرم

کتاب «چهل و یک مجلس» نسخه خطی از کتابی با همین عنوان است که در دوره ناصرالدین شاه و مشخصاً سال 1295 قمری، کاتبی با نام حسین بن محمد خوانساری کتابت کرده، که بر اساس آن نسخه‌های تعزیه و روضه را می‌نوشتند؛ در واقع منبعی برای روضه‌خوانی و تعزیه بوده است.  این اثر پژوهشی نیز در 397 صفحه و قطع رقعی و 11 هزار تومان منتشر شده است.

انتشارات سوره مهر کتاب های بسیاری طی سال های فعالیت خود با موضوع واقعه عاشورا و شهادت امام حسین (ع) و یارانشان منتشر کرده که بخشی از آن ها در این یادداشت منتشر شد و دیگر آثار نیز در کتابفروشی این نشر واقع در میدان انقلاب اسلامی، جنب سینما بهمن و همچنین در دیگر شعبه کتابفروشی در خیابان سمیه، نرسیده به پل حافظ موجود است.