حوزه هنری استان کرمان
← همه اخبار
چندی پیش در یک نشست خبری به این اشاره کردید که نمایش‌نامه‌نویسی، پایه‌ی رشد تئاتر است؛ اگر واقعاً چنین است پس چرا در همه‌ی این سال‌ها چندان جدی گرفته نشده است؟ مثلاً در زمینه‌ی آموزش، به‌اندازه‌ای که برای کارگردانی و مخصوصاً بازیگری تئاتر، کلاس و کارگاه آموزشی برگزار شده، برای نمایش‌نامه‌نویسی برگزار نشده. پس به‌رغم اهمیت نمایش‌نامه‌نویسی، علت این کم‌توجهی به آن چیست؟ بله، نمایش‌نامه یکی از ارکان بنیادین تئاتر است و بخشی از توسعه‌ی تئاتر، بی‌تردید در گرو پیش‌رفت نمایش‌نامه‌نویسی و نمایش‌نامه است. این گفته هم متاسفانه درست است که در کرمان، به حوزه‌ی نمایش‌نامه و نمایش‌نامه‌نویس، نسبت به سایر حوزه‌های تخصصی تئاتر کم‌تر بها داده می‌شود که البته دلایل گوناگونی دارد که در مجالی دیگر می‌توان به آن‌ها پرداخت. اما در حوزه هنری استان کرمان، در این چند سال اخیر به صورت ویژه‌ای به این مقوله پرداخته‌ایم؛ در اشکال مختلف از جمله کارگاه‌های آموزشی با حضور مدرسان حرفه‌ای، برگزاری جشنواره و... در واقع، این فعالیت‌ها برای به حرکت درآوردن و سرعت دادن به پیش‌رفت و توسعه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی در استان کرمان بوده که اگرچه با سرعت کمی هم‌راه بوده، اما تاثیرگذار بوده است. یکی از دلایل کندی آن هم، این بوده که حوزه هنری به‌تنهایی این بار را به دوش کشیده است و این‌که چرا سایر نهادها و موسسات فرهنگی مسئول، در این امر کوتاهی می‌کنند علتش را باید از خودشان پرسید.
به‌رغم این مساله، شما وضعیت فعلیِ کرمان را از نظر نمایش‌نامه‌نویسی چگونه می‌بینید؟ استانی که نام‌های درخشانی در زمینه‌ی ادبیات داستانی داشته و دارد، وضعش در زمینه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی چگونه است؟ در حال حاضر، در استان کرمان نمایش‌نامه‌نویسان خوبی داریم که البته تا رسیدن به جایگاه یک نمایش‌نامه‌نویس حرفه‌ای فاصله دارند اما در مسیر درست و در حال پیش‌رفتی حرکت می‌کنند. تولید نمایش‌نامه و نمایش‌نامه‌نویسِ حرفه‌ای شدن، پروسه‌ای زمان‌بر است که نیاز به حمایت پیوسته، آموزش مداوم و پی‌گیری شخصی دارد.
شما از سال گذشته در حوزه هنری استان کرمان، کارگاهی را با محوریت تولید نمایش‌نامه راه‌اندازی کردید. ایده‌ی راه‌اندازی این کارگاه از کجا شکل گرفت؟ درباره‌ی شکل برگزاری آن هم بگویید. در حوزه هنری کرمان، تاکنون کارگاه‌های متعدد نمایش‌نامه‌نویسی را با حضور استادان درجه اول تئاتر ایران و کرمان، برای فعالان در این بخش برگزار کرده‌ایم. در سال گذشته، با هماهنگی مدیریت حوزه تصمیم گرفته شد تا شکل حمایتی حوزه هنری از نمایش‌نامه‌نویسان و روند آموزشی تغییر پیدا کند و در قالب کارگاه آموزشیِ هم‌راه با تولید اثر باشد. به این صورت که از نمایش‌نامه‌نویسان کرمانی برای شرکت در فرآیند این کارگاه دعوت کردیم و عمده‌ی تمرکزمان هم بر روی جوانان نمایش‌نامه‌نویس بود. از سویی دیگر، یکی از استادان مجرب نمایش‌نامه‌نویسی و استاد دانشگاه تهران، آقای فارِس باقری را برای آموزش و هدایت کارگاه یادشده، دعوت کردیم که ایشان هم پذیرفتند و دور نخست کارگاه را اواخر سال 94 طی دو روز برگزار کردیم.
شما برای این کارگاهِ تولیدمحور، دو کتاب را به‌عنوان محور نمایش‌نامه‌نویسیِ کارگاهی انتخاب کرده‌اید؛ کتابِ «آن بیست‌وسه نفر» و کتابِ «جراحی در خاکریز». علت انتخاب این دو اثر چه بود؟ این دو کتاب، چه جنبه‌های ویژه‌ای برای اقتباس یا برداشت توسط نمایش‌نامه‌نویسان دارند؟ این دو کتاب، در واقع جایگاه منحصربه‌فردی در ادبیات دفاع مقدس دارند. هر دو در فضایی متفاوت، راوی وقایع جنگ هستند که این خود یک مزیت است برای انتخاب. به نوعی، روایتِ «آن بیست‌وسه نفر» نماد مقاومت یک نسل و و پشتوانه‌ی تاریخی یک ملت است. در حقیقت، احمد یوسف‌زاده و هم‌راهانش و همین‌طور دکتر یوسفی، راویِ کتاب «جراحی در خاکریز»، جزو آن دسته از کسانی هستند که واژه‌های ایثار و مقاومت را نه در حرف و لقلقه‌ی زبان، بلکه به‌عنوان روشی برای زیستن در جهت معنای حقیقی زندگی، آگاهانه انتخاب کردند. از سویی دیگر، صداقت و به‌دور بودن از شعارزدگی در روایت‌هایشان از جنگ، خود یک الگو به شمار می‌رود. اثری مانند کتاب «آن بیست‌وسه نفر»، از جهت بخش‌بندی، شکل روایت‌گری و ترتیب و تنظیم روایت‌ها هم قابل تامل است و نویسنده‌ی کتاب، با شناخت و آگاهی از صنایع ادبی، آن را به رشته‌ی تحریر درآورده است. ما هم به این نتیجه رسیدیم که این دو کتاب می‌توانند بستر مناسب و ویژه‌ای برای اقتباس در کارگاه تولیدی-آموزشی نمایش‌نامه‌نویسی باشند.
پیش‌بینی‌تان از نتیجه‌ی این کارگاه چیست؟ آیا در صورت تولید آثاری قابل قبول در این پروسه، به فکر اجرا یا انتشار آن‌ها در قالب کتاب هستید؟ تاکنون که یک دوره از کارگاه برگزار شده، از روند آن راضی هستیم و با توجه به هماهنگی‌های انجام‌شده، قرار است در خردادماه هم دور دوم آن برگزار شود. در واقع، در این پروژه به دنبال کمیّت و تعداد آثار تولیدی نیستیم، بلکه هدف‌مان کیفیت فنی و تکنیکی آثار است. بله، با هماهنگی‌هایی که با آقای ملکی، رییس حوزه هنری استان کرمان انجام شده، مقرر شد که با نظر مدرس کارگاه آقای فارس باقری، نمایش‌نامه‌های استاندارد چاپ و هم‌چنین در برنامه‌های حمایتی و تولیدی حوزه هنری قرار بگیرند.
در همان نشست خبری که اول گفت‌وگو از آن یاد کردم، به جشنواره‌ی ملی نمایش‌نامه‌نویسی هم اشاره کردید و این‌که کرمان، پرسابقه‌ترین جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی را در کشور دارد. در این‌باره هم توضیح دهید. جشنواره‌ی امسال چگونه برگزار می‌شود؟ درست است؛ حوزه هنری استان کرمان باسابقه‌ترین و پیوسته‌ترین جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی ایران را برگزار کرده است. بنابراین، و با توجه به ظرفیت‌های موجودِ استان در عرصه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی، تصمیم گرفتیم شکل برگزاری آن را از اسطح استانی به گستره‌ی ملی ارتقا دهیم تا امکان و فرصتی ویژه باشد برای رشد نمایش‌نامه‌نویسی استان کرمان. این جشنواره هم، با برنامه‌های متعدد آموزشی هم‌راه خواهد بود.
گویا امسال بخش ویژه‌ی اقتباس هم به جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی افزوده می‌شود. چه فکری پشتِ اضافه کردنِ بخش اقتباس به این جشنواره است؟ البته مثل همیشه، جشنواره بخش آزاد دارد و در بخش آزاد، دوستانی که تمایل داشته باشند می‌توانند به فراخور علاقه‌مندی خود در موضوعاتی که در نظر دارند شرکت کنند. اما در بخشی که گفتید، به دلیل این‌که اقتباس ظرفیت‌ها و امکانات گسترده‌ای را برای نوشتن نمایش‌نامه ایجاد می‌کند، در این دوره از جشنواره آن را تعریف کرده‌ایم؛ البته به صورت هدفمند؛ به این شکل که در فراخوان جشنواره، چهار کتاب به‌عنوان منبع برای اقتباس به نویسندگان پیش‌نهاد می‌شود.
این جشنواره چه‌قدر توانسته در دوره‌های گذشته، نیاز تئاتر استان کرمان به نمایش‌نامه‌ی خوب را تامین کند؟ اصلاً چنین هدفی در این جشنواره دنبال می‌شود؟ اگر چنین هدفی در کار است، برای تحقق آن چه کرده‌اید یا چه خواهید کرد؟ در واقع، جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی در دوره‌های گذشته، با هدف حمایت و تقویت بنیه‌ی فنی و تکنیکی نمایش‌نامه‌نویسان استان کرمان برگزار شده است تا از این ره‌گذر بتوانیم به نمایش‌نامه‌ی مطلوب و نمایش‌نامه‌نویس حرفه‌ای نزدیک شویم. خب، همان‌گونه که پیش‌تر گفتم این بار فعلاً به‌تنهایی بر دوش یک نهاد فرهنگی است که طبیعتاً بر سرعت حرکت در این مسیر تاثیر می‌گذارد. البته نکته‌ای را باید بگویم؛ شکل جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی از حدود هفت سال گذشته تغییر پیدا کرد و همین تغییر شکل باعث شد تا سرعت رفع خلأها افزایش یابد و نقاط ضعف شفاف‌تر شود، اما در حقیقت تا رسیدن به نقطه‌ی مطلوب فاصله داریم. سعی می‌کنیم هرسال با آسیب‌شناسی دوره‌های قبل بتوانیم تا جایی که امکان دارد در بهبود و ارتقای وضع موجود تلاش کنیم.
کوشش‌هایی برای ارتقای نمایش‌نامه‌نویسیِ کرمان/«آن بیست‌وسه نفر» و «جراحی در خاکریز»؛دست‌مایه‌ی خلق نمایش‌نامه‌نویسی
۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۵کد خبر: 143064۳
بابک دقیقی هنرمند تئاتر و مسئول واحد هنرهای نمایشی حوزه هنری کرمان گفت: احمد یوسف‌زاده و هم‌راهانش و همین‌طور دکتر یوسفی، راویِ کتاب «جراحی در خاکریز»، جزو آن دسته از کسانی هستند که واژه‌های ایثار و مقاومت را نه در حرف و لقلقه‌ی زبان، بلکه به‌عنوان روشی برای زیستن در جهت معنای حقیقی زندگی، آگاهانه انتخاب کردند.
«بابک دقیقی» کارگردان تئاتر است و در سال‌های اخیر، آثار پرمخاطبی همچون «رقص مادیان‌ها»، «روایت عاشقانه‌ای از مرگ در ماه اردیبهشت» و «ماه در پیراهن» را در کرمان به روی صحنه برده است؛ این گفت‌وگو اما با توجه به مسئولیت او در حوزه هنری استان کرمان، به‌عنوان مسئول واحد هنرهای نمایشی انجام شده است تا به موضوع مهم و اساسیِ عرصه‌ی تئاتر یعنی «نمایش‌نامه» بپردازیم. در این گفت‌وگو، درباره‌ی کارگاه‌های مستمر و تولیدمحورِ نمایش‌نامه‌نویسی و نگارش نمایش‌نامه با محوریت دو کتاب و نیز درباره‌ی جشنواره‌ی ملی نمایش‌نامه‌نویسی صحبت کرده‌ایم.
چندی پیش در یک نشست خبری به این اشاره کردید که نمایش‌نامه‌نویسی، پایه‌ی رشد تئاتر است؛ اگر واقعاً چنین است پس چرا در همه‌ی این سال‌ها چندان جدی گرفته نشده است؟ مثلاً در زمینه‌ی آموزش، به‌اندازه‌ای که برای کارگردانی و مخصوصاً بازیگری تئاتر، کلاس و کارگاه آموزشی برگزار شده، برای نمایش‌نامه‌نویسی برگزار نشده. پس به‌رغم اهمیت نمایش‌نامه‌نویسی، علت این کم‌توجهی به آن چیست؟ بله، نمایش‌نامه یکی از ارکان بنیادین تئاتر است و بخشی از توسعه‌ی تئاتر، بی‌تردید در گرو پیش‌رفت نمایش‌نامه‌نویسی و نمایش‌نامه است. این گفته هم متاسفانه درست است که در کرمان، به حوزه‌ی نمایش‌نامه و نمایش‌نامه‌نویس، نسبت به سایر حوزه‌های تخصصی تئاتر کم‌تر بها داده می‌شود که البته دلایل گوناگونی دارد که در مجالی دیگر می‌توان به آن‌ها پرداخت. اما در حوزه هنری استان کرمان، در این چند سال اخیر به صورت ویژه‌ای به این مقوله پرداخته‌ایم؛ در اشکال مختلف از جمله کارگاه‌های آموزشی با حضور مدرسان حرفه‌ای، برگزاری جشنواره و... در واقع، این فعالیت‌ها برای به حرکت درآوردن و سرعت دادن به پیش‌رفت و توسعه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی در استان کرمان بوده که اگرچه با سرعت کمی هم‌راه بوده، اما تاثیرگذار بوده است. یکی از دلایل کندی آن هم، این بوده که حوزه هنری به‌تنهایی این بار را به دوش کشیده است و این‌که چرا سایر نهادها و موسسات فرهنگی مسئول، در این امر کوتاهی می‌کنند علتش را باید از خودشان پرسید.
به‌رغم این مساله، شما وضعیت فعلیِ کرمان را از نظر نمایش‌نامه‌نویسی چگونه می‌بینید؟ استانی که نام‌های درخشانی در زمینه‌ی ادبیات داستانی داشته و دارد، وضعش در زمینه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی چگونه است؟ در حال حاضر، در استان کرمان نمایش‌نامه‌نویسان خوبی داریم که البته تا رسیدن به جایگاه یک نمایش‌نامه‌نویس حرفه‌ای فاصله دارند اما در مسیر درست و در حال پیش‌رفتی حرکت می‌کنند. تولید نمایش‌نامه و نمایش‌نامه‌نویسِ حرفه‌ای شدن، پروسه‌ای زمان‌بر است که نیاز به حمایت پیوسته، آموزش مداوم و پی‌گیری شخصی دارد.
شما از سال گذشته در حوزه هنری استان کرمان، کارگاهی را با محوریت تولید نمایش‌نامه راه‌اندازی کردید. ایده‌ی راه‌اندازی این کارگاه از کجا شکل گرفت؟ درباره‌ی شکل برگزاری آن هم بگویید. در حوزه هنری کرمان، تاکنون کارگاه‌های متعدد نمایش‌نامه‌نویسی را با حضور استادان درجه اول تئاتر ایران و کرمان، برای فعالان در این بخش برگزار کرده‌ایم. در سال گذشته، با هماهنگی مدیریت حوزه تصمیم گرفته شد تا شکل حمایتی حوزه هنری از نمایش‌نامه‌نویسان و روند آموزشی تغییر پیدا کند و در قالب کارگاه آموزشیِ هم‌راه با تولید اثر باشد. به این صورت که از نمایش‌نامه‌نویسان کرمانی برای شرکت در فرآیند این کارگاه دعوت کردیم و عمده‌ی تمرکزمان هم بر روی جوانان نمایش‌نامه‌نویس بود. از سویی دیگر، یکی از استادان مجرب نمایش‌نامه‌نویسی و استاد دانشگاه تهران، آقای فارِس باقری را برای آموزش و هدایت کارگاه یادشده، دعوت کردیم که ایشان هم پذیرفتند و دور نخست کارگاه را اواخر سال 94 طی دو روز برگزار کردیم.
شما برای این کارگاهِ تولیدمحور، دو کتاب را به‌عنوان محور نمایش‌نامه‌نویسیِ کارگاهی انتخاب کرده‌اید؛ کتابِ «آن بیست‌وسه نفر» و کتابِ «جراحی در خاکریز». علت انتخاب این دو اثر چه بود؟ این دو کتاب، چه جنبه‌های ویژه‌ای برای اقتباس یا برداشت توسط نمایش‌نامه‌نویسان دارند؟ این دو کتاب، در واقع جایگاه منحصربه‌فردی در ادبیات دفاع مقدس دارند. هر دو در فضایی متفاوت، راوی وقایع جنگ هستند که این خود یک مزیت است برای انتخاب. به نوعی، روایتِ «آن بیست‌وسه نفر» نماد مقاومت یک نسل و و پشتوانه‌ی تاریخی یک ملت است. در حقیقت، احمد یوسف‌زاده و هم‌راهانش و همین‌طور دکتر یوسفی، راویِ کتاب «جراحی در خاکریز»، جزو آن دسته از کسانی هستند که واژه‌های ایثار و مقاومت را نه در حرف و لقلقه‌ی زبان، بلکه به‌عنوان روشی برای زیستن در جهت معنای حقیقی زندگی، آگاهانه انتخاب کردند. از سویی دیگر، صداقت و به‌دور بودن از شعارزدگی در روایت‌هایشان از جنگ، خود یک الگو به شمار می‌رود. اثری مانند کتاب «آن بیست‌وسه نفر»، از جهت بخش‌بندی، شکل روایت‌گری و ترتیب و تنظیم روایت‌ها هم قابل تامل است و نویسنده‌ی کتاب، با شناخت و آگاهی از صنایع ادبی، آن را به رشته‌ی تحریر درآورده است. ما هم به این نتیجه رسیدیم که این دو کتاب می‌توانند بستر مناسب و ویژه‌ای برای اقتباس در کارگاه تولیدی-آموزشی نمایش‌نامه‌نویسی باشند.
پیش‌بینی‌تان از نتیجه‌ی این کارگاه چیست؟ آیا در صورت تولید آثاری قابل قبول در این پروسه، به فکر اجرا یا انتشار آن‌ها در قالب کتاب هستید؟ تاکنون که یک دوره از کارگاه برگزار شده، از روند آن راضی هستیم و با توجه به هماهنگی‌های انجام‌شده، قرار است در خردادماه هم دور دوم آن برگزار شود. در واقع، در این پروژه به دنبال کمیّت و تعداد آثار تولیدی نیستیم، بلکه هدف‌مان کیفیت فنی و تکنیکی آثار است. بله، با هماهنگی‌هایی که با آقای ملکی، رییس حوزه هنری استان کرمان انجام شده، مقرر شد که با نظر مدرس کارگاه آقای فارس باقری، نمایش‌نامه‌های استاندارد چاپ و هم‌چنین در برنامه‌های حمایتی و تولیدی حوزه هنری قرار بگیرند.
در همان نشست خبری که اول گفت‌وگو از آن یاد کردم، به جشنواره‌ی ملی نمایش‌نامه‌نویسی هم اشاره کردید و این‌که کرمان، پرسابقه‌ترین جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی را در کشور دارد. در این‌باره هم توضیح دهید. جشنواره‌ی امسال چگونه برگزار می‌شود؟ درست است؛ حوزه هنری استان کرمان باسابقه‌ترین و پیوسته‌ترین جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی ایران را برگزار کرده است. بنابراین، و با توجه به ظرفیت‌های موجودِ استان در عرصه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی، تصمیم گرفتیم شکل برگزاری آن را از اسطح استانی به گستره‌ی ملی ارتقا دهیم تا امکان و فرصتی ویژه باشد برای رشد نمایش‌نامه‌نویسی استان کرمان. این جشنواره هم، با برنامه‌های متعدد آموزشی هم‌راه خواهد بود.
گویا امسال بخش ویژه‌ی اقتباس هم به جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی افزوده می‌شود. چه فکری پشتِ اضافه کردنِ بخش اقتباس به این جشنواره است؟ البته مثل همیشه، جشنواره بخش آزاد دارد و در بخش آزاد، دوستانی که تمایل داشته باشند می‌توانند به فراخور علاقه‌مندی خود در موضوعاتی که در نظر دارند شرکت کنند. اما در بخشی که گفتید، به دلیل این‌که اقتباس ظرفیت‌ها و امکانات گسترده‌ای را برای نوشتن نمایش‌نامه ایجاد می‌کند، در این دوره از جشنواره آن را تعریف کرده‌ایم؛ البته به صورت هدفمند؛ به این شکل که در فراخوان جشنواره، چهار کتاب به‌عنوان منبع برای اقتباس به نویسندگان پیش‌نهاد می‌شود.
این جشنواره چه‌قدر توانسته در دوره‌های گذشته، نیاز تئاتر استان کرمان به نمایش‌نامه‌ی خوب را تامین کند؟ اصلاً چنین هدفی در این جشنواره دنبال می‌شود؟ اگر چنین هدفی در کار است، برای تحقق آن چه کرده‌اید یا چه خواهید کرد؟ در واقع، جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی در دوره‌های گذشته، با هدف حمایت و تقویت بنیه‌ی فنی و تکنیکی نمایش‌نامه‌نویسان استان کرمان برگزار شده است تا از این ره‌گذر بتوانیم به نمایش‌نامه‌ی مطلوب و نمایش‌نامه‌نویس حرفه‌ای نزدیک شویم. خب، همان‌گونه که پیش‌تر گفتم این بار فعلاً به‌تنهایی بر دوش یک نهاد فرهنگی است که طبیعتاً بر سرعت حرکت در این مسیر تاثیر می‌گذارد. البته نکته‌ای را باید بگویم؛ شکل جشنواره‌ی نمایش‌نامه‌نویسی از حدود هفت سال گذشته تغییر پیدا کرد و همین تغییر شکل باعث شد تا سرعت رفع خلأها افزایش یابد و نقاط ضعف شفاف‌تر شود، اما در حقیقت تا رسیدن به نقطه‌ی مطلوب فاصله داریم. سعی می‌کنیم هرسال با آسیب‌شناسی دوره‌های قبل بتوانیم تا جایی که امکان دارد در بهبود و ارتقای وضع موجود تلاش کنیم.
منبع: هفته‌نامه کرمان‌شهر شماره 535 مورخ 14/2/95
اشتراک‌گذاری:لینک کوتاه: https://kerman.hozehonari.ir/s/BXWZAGF
نظرات
در حال بارگذاری…
منبع: kerman.hozehonari.ir