مراقب باشیم، تاریخ شفاهی تبدیل به صنعت شفاهی نشود

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری در این نشست قاسم یاحسینی پژوهشگر و نویسنده آثاری همچون زیتون سرخ گفت: در ابتدا می خواهم این سوال را عنوان کنم که چرا در دو سال اول جنگ زنان ما در جبهه های جنگ حضور پررنگی داشتند اما در سالهای بعد زنان پایشان از جبهه بریده شد و حداکثر به عنوان پرستار فعالیت می کردند؟
وی ادامه داد: در چند سال اخیر حرکت های خوبی درباره نگارش خاطرات زنان شرکت کننده در جنگ و انقلاب اسلامی صورت گرفته است و انتشارات سوره مهر در راس این اتفاقات قرار دارد.
یاحسینی با تاکید بر این که جامعه به جایی می رود که تاریخ شفاهی تبدیل به صنعت شفاهی می شود، تصریح کرد: بیم می دهم در سال های اخیر به دلیل استقبالی که از کتاب های خاطرات می شود، برخی مراکز به سمت صنعت خاطره سقوط کنند و جاهایی را سراغ دارم که به جای خاطره، داستان، رمان و غیرواقعیت را ارائه می دهند.
در ادامه محسن کاظمی –نویسنده خاطرات عزت شاهی و احمد احمد نیز با بیان این که در شرایط امروزی دنیا زنان حتی به لحاظ جمعیتی از مردان پیشی گرفته اند، گفت: متاسفانه صبر و حضور زنان در این سالها در فرهنگ دیده نشده و آنها نتوانسته اند در صحنه های سیاسی و فرهنگی حضور داشته باشند.
کاظمی ادامه داد: پدیده جنگ تحمیلی از طریق انقلاب شکل گرفت و از این پدیده ما در مقوله تاریخ می بینیم که آبشخورهای فراوانی ایجاد شده و بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران بر وی آن کار کرده اند.
این پژوهشگر با انتقاد از این که برخی از خاطرات زنانی که این روزها منتشر می شود دست خورده است، گفت: برخی از خاطرات زاده تخیلات نویسندگان آنها است و وقتی در آینده به منظر نقد آثار امروز برسیم خواهیم دید خیلی از این کتاب های خاطره محلی از اعراب ندارد.
کاظمی گفت: نباید اجازه دهیم اسناد شفاهی کشور، شکل رمان و داستان پیدا کند و نویسنده به خودش اجازه بدهد که با شخصیت پرازی و فضاسازی بخواهد خاطره را برای مخاطب جذابتر کند.
وی همچنین با اشاره به این که در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس زنان به دو شکل مستقیم و غیرمستقیم فعالیت داشته اند، گفت: زمانی که به این مساله دقت می کنیم میبینیم که بخش اعظم کار انقلاب اسلامی را زنان انجام داده اند و سهم غیر مستقیم خانم ها در مبارزات بیشتر از سهم مستقیمشان بوده چرا که به همسران و فرزندانشان برای نبرد با رژیم شاهنشاهی و دشمن آرامش می دادند و از آنها پشتیبانی می کردند.
او افزود: تا دو دهه بعد از انقلاب اسلامی پرداختن به مبارزات زنان در انقلاب غریب بود و جای مبارزات زنان مسلمان در کتاب ها خالی بود تا این که اولین کتاب خاطرات زن مسلمان مبارز، مرضیه حدیدچی به چاپ رسید و می بینیم که بعد از او خاطرات دیگر منتشر می شود.
یاحسینی نیز با درباره داستان جنگ و دفاع مقدس گفت: حقیقت تلخ این است که در زمینه داستان نگاری به طور عام دچار مشکل هستیم و در زمینه داستان نگاری جنگ و دفاع مقدس هم این مشکل را داریم و یکی از مهمترین دلایلش این است که فضای فکری و فرهنگی و گفتمان حاکم بر جامعه این اجازه را نمی دهد که داستان خوبی نوشته شود چرا که رمان در فضای چند صدایی رشد می کند.
این پژوهشگر همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر چگونگی اقتباس های سینمایی از آثار تاریخ شفاهی گفت: آرزوی هر نویسنده ای این است که کتابش تبدیل به فیلم شود و امیدوارم اگر کتاب های تاریخ شفاهی تبدیل به فیلم می شوند ملاحظات سیاسی خیلی کمتر در آنها لحاظ شود.