سینما می‌تواند یادآور اصالت فرهنگ ایرانی باشد

کشور ایران سرزمین پهناوری است که از اقلیم‌های مختلف و قومیت‌های گوناگون تشکیل شده است.هر کدام از این اقوام فرهنگ و آداب رسوم منحصر به خودشان را دارند. این رنگارنگی زبان ،گویش،چهره،فرهنگ،اقلیم و جغرافیای ایران می‌تواند جذابیت زیاد بصری و مضمونی را برای سینما به همراه داشته باشد. اما تمرکز اصلی سینما مانند سایر مسائل سیاسی،اقتصادی و فرهنگی بر تهران است و در آثار مختلف موضوعات و شخصیت‌ها در تهران روایت می‌شوند. سینما باید به واسطه توانایی خود آداب و فرهنگ اصیل ایرانی را از خطه‌های مختلف ثبت کند و در شرایطی که مدرنیسم وارد زندگی ما ایرانیان شده و سنت‌ها به خاطره تبدیل می‌شوند آنها را برای نسل‌های آینده به یادگار بگذارد و به نسل کنونی اصالت آنها را گوشزد کند.

پژمان بازغی بازیگر سینما و تلویزیون درباره جذابیت اجرای نقش‌های بومی در سینمای قوم نگار برای یک بازیگر،با سوره سینما صحبت کرد.

دلیل اینکه اغلب آثار سینما و تلویزیون به لحاظ جغرافیایی و موضوعی در تهران می‌گذرند را چطور ارزیابی می‌کنید؟

پژمان بازغی: تهران به عنوان یک ابرشهر که مرکز اقتصادی، سیاسی و فرهنگی کشور ما است همواره مهاجران زیادی از سراسر نقاط ایران داشته است. این تراکم قومیت‌های مختلف باعث شده که قصه‌ها و شخصیت‌های دراماتیک زیادی در این شهر وجود داشته باشد. حالا اینکه چرا بیشتر آثار در تهران ساخته می‌شود و به لحاظ مضمونی نیز این شهر را روایت می‌کنند شاید به همین علت مرکز بودن و درگیر بودن همه شهرها با این شهر است. اما می‌تواند دلیل تولیدی هم داشته باشد چرا که یک فیلم اگر در دیگر مناطق ایران ساخته شود هزینه‌های بیشتری دارد.

بازی کاراکترهایی که از اقلیم‌های مختلف با لهجه هایی غیر از زبان مرکزی باشند چقدر برای بازیگر جذاب است و او را به چالش می‌کشد؟

ـ طبیعتاً کنکاش در قومیت‌های مختلف و ارائه کاراکترهای گوناگون برای هر بازیگر بسیار جذاب است. آداب و رسوم مردم هر خطه که کاملاً منحصر به فرد است می‌تواند برای بازیگر تجربیات جدیدی به همراه داشته باشد.

به اجرا گذاشتن دقیق گویش‌های مختلف توسط بازیگر کاری بسیار سخت است. ساخت آثار بومی با حضور بازیگران سرشناس به چه عواملی بستگی دارد؟

ـ بازیگری کار بسیار تخصصی است. شاید در یک فیلم و قوم نگار بتوان از نابازیگران بومی استفاده کرد و آنها لهجه و گویش ارژینال را ارائه دهند اما لهجه و گویش تنها ابزار خلق یک شخص نیست. بازیگر می تواند با رسوخ کردن در لایه‌های زیرین یک قوم فراتر از لهجه و گویش برود و کاملاً در کوچکترین ریکشن با آن اقلیم خود را تطبیق دهد. این قضیه فرق بازیگر توانمند با یک نابازیگر بومی است. استفاده صحیح از بازیگران سرشناسی که توانایی به اجرا گذاشتن یک کاراکتر بومی از یک اقلیم خاص را دارند در یک فیلم سینمایی می‌تواند جذابیت بسیاری برای تماشاگران داشته باشد.

منظور شما این است که آثاری که از نابازیگران بومی در آنها استفاده می‌شود نمی‌توانند با مخاطب ارتباط برقرار کنند؟

ـ ارتباط برقرار می‌شود مثلاً در آثار عباس کیارستمی نابازیگران لحظه‌های بسیار جذاب و واقع گرایی را به نمایش گذاشتند اما اگر بحث صنعت بودن سینما را در نظر بگیریم با استفاده از بازیگران سرشناس و کاوش آنها در لایه‌های درونی یک قوم و یک کاراکتر خاص آن فیلم بومی و قوم نگار را می تواند به لحاظ اقتصادی نیز کمک کند. البته همه چیز بستگی به فیلمنامه خوب و محکم دارد.

چرا کاراکتر اصلی اغلب فیلم‌ها با زبان فارسی صحبت می‌کنند و اگر لهجه و گویش خاصی وجود داشته باشد از آنِ نقش‌های مکمل و فرعی می‌شود؟

ـ این قضیه به تصمیم کارگردان و توانایی فیلمنامه برمی‌گردد. به اعتقاد من اگر داستان یک فیلم قرار است در یک قوم خاص و خطه‌ای مجزا از تهران بگذرد اینکه بازیگران چند دسته ای صحبت کنند یکی به زبان فارسی تهرانی و دیگران به زبان بومی به کلیت کار لطمه می‌زند. جز اینکه در فیلمنامه دلیل و منطق محکمی برای انتخاب زبان مرکزی برای کاراکترهای یک فیلم بومی نوشته شده باشد.

صحبت کردن با لهجه برای یک بازیگر فضیلتی دارد و او را با دیگر متمایز می‌کند؟

ـ به هر حال زبان مرکزی به علت همه فهم بودن آن یکی از ابزارهای مهم یک بازیگر سینما و تلویزیون است و در این بین موفقیت با بازیگری است که انعطاف بیشتری نسبت به اجرای نقش های مختلف داشته باشد.
فکر می‌کنید سینما چقدر می‌تواند در ثبت و ماندگاری قومیت‌های مختلف و آداب و رسوم بومی مؤثر باشد؟
ـ سینما به عنوان یک هنر فرهنگ ساز می‌تواند در ماندگاری و پاسداشت فرهنگ اصیل ایرانی بسیار موفق عمل کند. با شناخت کامل از قومیت‌های مختلف می توان آثار سینمایی تاثیرگذاری را در جای جای سرزمین پهناور ایران خلق کرد.